{"id":2222,"date":"2026-07-18T08:41:59","date_gmt":"2026-07-18T06:41:59","guid":{"rendered":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/?p=2222"},"modified":"2026-07-18T08:41:59","modified_gmt":"2026-07-18T06:41:59","slug":"nie-zyje-mjr-wanda-kialka-odeszla-jedna-z-ostatnich-swiadkow-walki-armii-krajowej-o-niepodlegla-polske","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/2026\/07\/18\/nie-zyje-mjr-wanda-kialka-odeszla-jedna-z-ostatnich-swiadkow-walki-armii-krajowej-o-niepodlegla-polske\/","title":{"rendered":"Nie \u017cyje mjr Wanda Kia\u0142ka. Odesz\u0142a jedna z ostatnich \u015bwiadk\u00f3w walki Armii Krajowej o niepodleg\u0142\u0105 Polsk\u0119"},"content":{"rendered":"

W wieku 103 lat zmar\u0142a major Wanda Kia\u0142ka z domu Cejko, ps. \u201eWilia\u201d, \u201eMarika\u201d, \u201eErka\u201d \u2013 \u017co\u0142nierz Armii Krajowej, \u0142\u0105czniczka i sanitariuszka Okr\u0119gu Wile\u0144skiego AK, uczestniczka operacji \u201eOstra Brama\u201d, wi\u0119\u017aniarka sowieckich \u0142agr\u00f3w oraz jedna z ostatnich \u017cyj\u0105cych przedstawicielek pokolenia Polak\u00f3w, kt\u00f3re zap\u0142aci\u0142o najwy\u017csz\u0105 cen\u0119 za walk\u0119 o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Ojczyzny.<\/strong><\/p>\n

Urodzi\u0142a si\u0119 15 grudnia 1922 roku w Wilnie. Do dzia\u0142alno\u015bci konspiracyjnej wst\u0105pi\u0142a ju\u017c w 1941 roku. W czasie okupacji niemieckiej pe\u0142ni\u0142a s\u0142u\u017cb\u0119 jako \u0142\u0105czniczka na terenie Wilna, wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105c z legendarn\u0105 5. Wile\u0144sk\u0105 Brygad\u0105 Armii Krajowej mjr. Zygmunta Szendzielarza \u201e\u0141upaszki\u201d.<\/p>\n

Z jej biografi\u0105 wi\u0105\u017ce si\u0119 tak\u017ce niezwyk\u0142a historia. To w\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki jej wstawiennictwu mjr \u201e\u0141upaszka\u201d odst\u0105pi\u0142 od wykonania wyroku \u015bmierci na jednym z podleg\u0142ych sobie \u017co\u0142nierzy. Ocalony partyzant po wojnie zamieszka\u0142 w Gda\u0144sku.<\/p>\n

W 1944 roku Wanda Kia\u0142ka bra\u0142a udzia\u0142 w operacji \u201eOstra Brama\u201d, kt\u00f3rej celem by\u0142o wyzwolenie Wilna spod okupacji niemieckiej przez Armi\u0119 Krajow\u0105. Jako sanitariuszka ratowa\u0142a rannych w szpitalu polowym urz\u0105dzonym w jednej z wile\u0144skich szk\u00f3\u0142.<\/p>\n

Po zako\u0144czeniu walk nie doczeka\u0142a si\u0119 upragnionej wolno\u015bci. 17 lipca 1944 roku zosta\u0142a rozbrojona i aresztowana przez Sowiet\u00f3w. Trafi\u0142a do obozu w Miednikach, nast\u0119pnie zosta\u0142a wywieziona do Ka\u0142ugi. Po odmowie z\u0142o\u017cenia przysi\u0119gi na wierno\u015b\u0107 Zwi\u0105zkowi Sowieckiemu skierowano j\u0105 do przymusowej pracy.<\/p>\n

Po uwolnieniu wr\u00f3ci\u0142a do Wilna i ponownie zaanga\u017cowa\u0142a si\u0119 w dzia\u0142alno\u015b\u0107 niepodleg\u0142o\u015bciow\u0105 jako sanitariuszka oddzia\u0142u Sergiusza Ko\u015bcia\u0142kowskiego \u201eFakira\u201d. By\u0142a \u015bwiadkiem jego \u015bmierci podczas sowieckiej ob\u0142awy. Kilka tygodni p\u00f3\u017aniej ponownie zosta\u0142a aresztowana przez NKWD.<\/p>\n

Po pokazowym procesie politycznym w Moskwie skazano j\u0105 na 20 lat katorgi. Trafi\u0142a do Workuty, gdzie przez lata wykonywa\u0142a niewolnicz\u0105 prac\u0119 m.in. w kopalni, kamienio\u0142omach, cegielni oraz warsztacie krawieckim.<\/p>\n

Na wolno\u015b\u0107 wysz\u0142a dopiero we wrze\u015bniu 1956 roku. Do Polski wr\u00f3ci\u0142a dwa miesi\u0105ce p\u00f3\u017aniej i ostatecznie zamieszka\u0142a we Wroc\u0142awiu. Tutaj wysz\u0142a za m\u0105\u017c za oficera Armii Krajowej, kawalera Orderu Virtuti Militari Stanis\u0142awa Kia\u0142k\u0119. Wsp\u00f3lnie po\u015bwi\u0119cili si\u0119 dokumentowaniu historii \u017co\u0142nierzy AK i zachowaniu pami\u0119ci o ich walce.<\/p>\n

Za swoj\u0105 s\u0142u\u017cb\u0119 zosta\u0142a odznaczona m.in. Krzy\u017cem Armii Krajowej, Krzy\u017cem Walecznych, Krzy\u017cem Partyzanckim oraz Br\u0105zowym Krzy\u017cem Zas\u0142ugi.<\/p>\n

Jeszcze w maju 2024 roku major Wanda Kia\u0142ka ods\u0142oni\u0142a we Wroc\u0142awiu Pomnik \u017bo\u0142nierzy Niez\u0142omnych, po\u015bwi\u0119cony \u017co\u0142nierzom pierwszej i drugiej konspiracji. By\u0142a r\u00f3wnie\u017c bohaterk\u0105 licznych spotka\u0144 historycznych i uroczysto\u015bci patriotycznych organizowanych w stolicy Dolnego \u015al\u0105ska. Do ko\u0144ca swoich dni pozostawa\u0142a \u015bwiadkiem historii oraz \u017cywym symbolem pokolenia, kt\u00f3re za woln\u0105 Polsk\u0119 zap\u0142aci\u0142o m\u0142odo\u015bci\u0105, cierpieniem i latami niewoli.<\/p>\n

Odej\u015bcie mjr Wandy Kia\u0142ki to ogromna strata dla Wroc\u0142awia, \u015brodowisk kombatanckich i wszystkich, kt\u00f3rzy piel\u0119gnuj\u0105 pami\u0119\u0107 o \u017co\u0142nierzach Armii Krajowej oraz polskim podziemiu niepodleg\u0142o\u015bciowym.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W wieku 103 lat zmar\u0142a major Wanda Kia\u0142ka z domu Cejko, ps. \u201eWilia\u201d, \u201eMarika\u201d, \u201eErka\u201d \u2013 \u017co\u0142nierz Armii Krajowej, \u0142\u0105czniczka i sanitariuszka Okr\u0119gu Wile\u0144skiego AK, uczestniczka operacji \u201eOstra Brama\u201d, wi\u0119\u017aniarka sowieckich \u0142agr\u00f3w oraz jedna z ostatnich \u017cyj\u0105cych przedstawicielek pokolenia Polak\u00f3w, kt\u00f3re zap\u0142aci\u0142o najwy\u017csz\u0105 cen\u0119 za walk\u0119 o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Ojczyzny. Urodzi\u0142a si\u0119 15 grudnia 1922 roku […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":2223,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":{"format":"standard","override":[{"template":"1","parallax":"1","fullscreen":"1","layout":"double-sidebar","sidebar":"single-left","second_sidebar":"default-sidebar","sticky_sidebar":"1","share_position":"floatbottom","share_float_style":"share-normal","show_share_counter":"1","show_view_counter":"1","show_featured":"1","show_post_meta":"1","show_post_author":"1","show_post_author_image":"1","show_post_date":"1","post_date_format":"default","post_date_format_custom":"Y\/m\/d","show_post_reading_time":"1","post_reading_time_wpm":"250","post_calculate_word_method":"str_word_count","show_zoom_button":"1","zoom_button_out_step":"2","zoom_button_in_step":"3","show_post_tag":"1","show_popup_post":"1","show_comment_section":"1","number_popup_post":"1","show_author_box":"0","show_post_related":"1","show_inline_post_related":"1"}],"image_override":[{"single_post_thumbnail_size":"no-crop","single_post_gallery_size":"crop-715"}],"trending_post_position":"meta","trending_post_label":"Trending","sponsored_post_label":"Sponsored by","disable_ad":"0","subtitle":"\u0141\u0105czniczka i sanitariuszka Armii Krajowej, uczestniczka operacji \u201eOstra Brama\u201d, wi\u0119\u017aniarka Workuty i mieszkanka Wroc\u0142awia zmar\u0142a w wieku 103 lat. Jej \u017cycie by\u0142o symbolem wierno\u015bci Polsce i niez\u0142omno\u015bci wobec sowieckiego terroru."},"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":{"view_counter_number":"0","share_counter_number":"0","like_counter_number":"0","dislike_counter_number":"0"},"jnews_post_split":{"post_split":[{"template":"1","tag":"h2","numbering":"asc","mode":"normal","first":"0","enable_toc":"0","toc_type":"normal"}]},"footnotes":""},"categories":[1,36,34],"tags":[1535,64,400,455,43,306,796,1699,1533,798,1531,1698,1534,85,1530,1700],"coauthors":[77],"class_list":["post-2222","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wiadomosci","category-polska-i-swiat","category-wroclaw","tag-ak","tag-armia-krajowa","tag-dolny-slask","tag-historia-polski","tag-hot-news","tag-ii-wojna-swiatowa","tag-kresy","tag-nkwd","tag-ostra-brama","tag-sybir","tag-wanda-kialka","tag-wilno","tag-workuta","tag-wroclaw","tag-zolnierze-niezlomni","tag-zygmunt-szendzielarz-lupaszka"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2222","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2222"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2222\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2225,"href":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2222\/revisions\/2225"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2223"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2222"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2222"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2222"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=2222"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}