{"id":2565,"date":"2026-08-17T14:38:05","date_gmt":"2026-08-17T12:38:05","guid":{"rendered":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/?p=2565"},"modified":"2026-08-17T14:38:05","modified_gmt":"2026-08-17T12:38:05","slug":"z-dolnego-slaska-przed-ostra-brame-pielgrzymia-droga-do-wilna","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/2026\/08\/17\/z-dolnego-slaska-przed-ostra-brame-pielgrzymia-droga-do-wilna\/","title":{"rendered":"Z Dolnego \u015al\u0105ska przed Ostr\u0105 Bram\u0119. Pielgrzymia droga do Wilna"},"content":{"rendered":"

Jak wygl\u0105da pielgrzymia droga z Suwa\u0142k do Ostrej Bramy i co czeka p\u0105tnik\u00f3w po przekroczeniu polsko-litewskiej granicy? Go\u015bcinnie publikujemy osobist\u0105 relacj\u0119 Romualda Adamowicza, uczestnika 36. Mi\u0119dzynarodowej Pieszej Pielgrzymki Suwa\u0142ki\u2013Wilno, kt\u00f3ry wraz z grup\u0105 pielgrzym\u00f3w z Dolnego \u015al\u0105ska wyruszy\u0142 w drog\u0119 do Matki Bo\u017cej Mi\u0142osierdzia. To opowie\u015b\u0107 o modlitwie i trudach w\u0119dr\u00f3wki, ale r\u00f3wnie\u017c o spotkaniach z Polakami na Wile\u0144szczy\u017anie, historii, patriotyzmie i niezwyk\u0142ej go\u015bcinno\u015bci ludzi spotykanych na pielgrzymim szlaku.<\/strong><\/p>\n

Pielgrzymka do Matki Boskiej Mi\u0142osierdzia w Ostrej Bramie<\/h3>\n

Opowie\u015b\u0107 o przygotowaniach i 36. Mi\u0119dzynarodowej Pieszej Pielgrzymce Suwa\u0142ki\u2013Wilno. Nie b\u0119dzie to kronika, cho\u0107 postaram si\u0119 zachowa\u0107 chronologi\u0119, nazwiska i nazwy miejscowo\u015bci pojawi\u0105 si\u0119 sporadycznie.<\/p>\n

Uczestniczy\u0142em ju\u017c w wielu pielgrzymkach z Wroc\u0142awia na Jasn\u0105 G\u00f3r\u0119 i pomys\u0142 udania si\u0119 do Ostrej Bramy chodzi\u0142 mi po g\u0142owie od dawna. Rozmawia\u0142em z zachwyconymi uczestnikami tych pielgrzymek, a na wroc\u0142awskiej edycji festiwalu \u201eMaksymiliany\u201d natrafi\u0142em na film o tej pielgrzymce. I to by\u0142 ten kamyczek, kt\u00f3ry uruchomi\u0142 lawin\u0119.<\/p>\n

Pomys\u0142 spodoba\u0142 si\u0119 \u017conie Magdzie i maj\u0105c jej aprobat\u0119, zgadali\u015bmy si\u0119 z zaprzyja\u017anion\u0105 Dorot\u0105. Dorota chcia\u0142a po latach p\u00f3j\u015b\u0107 znowu z pielgrzymk\u0105 wroc\u0142awsk\u0105, ale nowy pomys\u0142 okaza\u0142 si\u0119 strza\u0142em w dziesi\u0105tk\u0119. Cho\u0107 mieli\u015bmy do\u015b\u0107 du\u017ce do\u015bwiadczenie pielgrzymkowe, by\u0142o wiele niewiadomych zwi\u0105zanych z funkcjonowaniem tej \u2013 dla nas nowej \u2013 pielgrzymki.<\/p>\n

I tu ciekawostka, jaki \u015bwiat jest ma\u0142y i jak Pan B\u00f3g kieruje. Poza innymi wa\u017cnymi aspektami chcia\u0142em na pielgrzymce pozna\u0107 Jarka, naczelnego biuletynu \u201eRakowiecka 37\u201d, a tu okaza\u0142o si\u0119, \u017ce Dorota otrzyma\u0142a od swojego brata Paw\u0142a kontakt do niego jako pielgrzyma, kt\u00f3ry odpowie nam na pytania dotycz\u0105ce pielgrzymki. I ju\u017c w wiecz\u00f3r poprzedzaj\u0105cy wyj\u015bcie zakumplowali\u015bmy si\u0119.<\/p>\n

Wracaj\u0105c do przygotowa\u0144 \u2013 dla pielgrzym\u00f3w wi\u0119kszo\u015b\u0107 b\u0119dzie oczywisto\u015bci\u0105\u2026<\/p>\n

Najwa\u017cniejszy aspekt ka\u017cdej pielgrzymki jest oczywi\u015bcie religijny, wszak to rekolekcje w drodze. Naprawd\u0119. Cel jest oczywi\u015bcie wa\u017cny, ale najwa\u017cniejsza jest droga i za ka\u017cdym razem przemiana serca \u2013 czasem wielka, czasem malutka. Jest te\u017c czas nawi\u0105zywania relacji, wsp\u00f3lna droga czyni wi\u0119kszo\u015b\u0107 uczestnik\u00f3w bardzo otwartymi.<\/p>\n

Wielu p\u0105tnik\u00f3w ma niepok\u00f3j przed pielgrzymk\u0105: czy dadz\u0105 rad\u0119, czy dojd\u0105. Ja, dzi\u0119kuj\u0105c Panu Bogu, mam niez\u0142e zdrowie i kondycj\u0119 \u2013 jak na swoje lata \u2013 i si\u0119 nie zastanawiam, czy dojd\u0119. Twardym trzeba by\u0107\u2026 Ale te\u017c my\u015bl\u0119, jak b\u0119dzie \u2013 ci\u0119\u017cko czy troch\u0119 mniej.<\/p>\n

W ostatnich latach dorobi\u0142em si\u0119 uczulenia na miks: s\u0142o\u0144ce, pot, zm\u0119czenie i musz\u0119 w silnym s\u0142o\u0144cu, gdy wi\u0119kszo\u015b\u0107 pozbywa si\u0119 nadmiaru odzienia, zakrywa\u0107 si\u0119 jak najbardziej. I cho\u0107 deszcz jest jednym z najwi\u0119kszych utrudnie\u0144 pielgrzymowania, to dla mnie ma wiele pozytywnych stron \u2013 najlepiej taki niewielki.<\/p>\n

Z tymi trudno\u015bciami \u2013 czy du\u017cy deszcz, czy przed\u0142u\u017caj\u0105cy si\u0119 \u201e\u017car z nieba\u201d, czy b\u0105belki na stopach i inne dolegliwo\u015bci \u2013 wi\u0105\u017ce si\u0119 aspekt duchowy. Jak si\u0119 ma jakie\u015b \u201ewielkie\u201d intencje, to dobrze, \u017ceby by\u0142o naprawd\u0119 ci\u0119\u017cko. Dla niewtajemniczonych: idzie si\u0119 zwykle w jakiej\u015b intencji lub intencjach, najcz\u0119\u015bciej bardzo osobistych \u2013 o nawr\u00f3cenie, o zdrowie swoje lub bliskiego, czasem bardziej og\u00f3lnych: za Ko\u015bci\u00f3\u0142, Ojczyzn\u0119. Ka\u017cdego dnia mo\u017cna pielgrzymowa\u0107 w innej intencji. Dodatkowo podczas r\u00f3\u017ca\u0144ca i w naszej grupie koronki przedstawiane s\u0105 pro\u015bby i podzi\u0119kowania uczestnik\u00f3w \u2013 czytane z karteczek b\u0105d\u017a przedstawiane osobi\u015bcie.<\/p>\n

Po zasi\u0119gni\u0119ciu informacji od przyjaci\u00f3\u0142 Paw\u0142a i biura pielgrzymkowego, korzystaj\u0105c z do\u015bwiadczenia z \u201ewroc\u0142awskiej\u201d, spakowali\u015bmy wszystkie potrzebne rzeczy oraz troch\u0119 \u2013 jak si\u0119 okaza\u0142o p\u00f3\u017aniej \u2013 niepotrzebnych. Dorota doje\u017cd\u017ca\u0142a, nieco na okr\u0119tk\u0119, samochodem i uprzejmie zabra\u0142a nasze du\u017ce baga\u017ce, a my z ma\u0142ymi plecakami wyruszyli\u015bmy rankiem ze \u015awi\u0119tej Katarzyny poci\u0105giem. Po dw\u00f3ch przesiadkach dotarli\u015bmy wczesnym wieczorem do Suwa\u0142k.<\/p>\n

Zd\u0105\u017cyli\u015bmy na wieczorn\u0105 Msz\u0119 \u015awi\u0119t\u0105. Potem formalno\u015bci w biurze pielgrzymkowym, ostatnie zakupy i przygotowanie do pierwszego noclegu w namiocie. Jeszcze w mi\u0119dzyczasie spotkanie z Jarkiem\u2026 i od razu d\u0142u\u017csza \u201ebajera\u201d.<\/p>\n

Pielgrzymka si\u0119 rozpoczyna<\/h3>\n

Rano zdajemy \u201edu\u017ce\u201d baga\u017ce na tira \u2013 codzienna rutyna. Po niej najwa\u017cniejsze wydarzenie ka\u017cdego dnia \u2013 Msza \u015awi\u0119ta. Jest biskup e\u0142cki i przedstawiciel w\u0142adz zakonnych salezjan\u00f3w, organizator\u00f3w pielgrzymki.<\/p>\n

Po Mszy \u015awi\u0119tej, gor\u0105cych pozdrowieniach i \u017cyczeniach dobrej pielgrzymki, szybkim \u015bniadaniu, przy pi\u0119knej pogodzie wyruszamy. Jako nowi jeste\u015bmy ciekawi wszystkiego: trasy, organizacji, tego, jak mieszka\u0144cy odnosz\u0105 si\u0119 do p\u0105tnik\u00f3w itd.<\/p>\n

Jako uczestnicy pielgrzymki na Jasn\u0105 G\u00f3r\u0119 si\u0142\u0105 rzeczy por\u00f3wnujemy r\u00f3\u017cne aspekty, staraj\u0105c si\u0119 nie warto\u015bciowa\u0107. Ja na wroc\u0142awskiej od wielu lat jestem porz\u0105dkowym grupowym i jestem do\u015b\u0107 mocno zaanga\u017cowany w organizacj\u0119 naszej czarnej \u201e13\u201d, a tu \u2013 \u201eszary\u201d pielgrzym id\u0105cy pierwszy raz. Znaj\u0105c \u015bwieckiego szefa \u201enaszej\u201d, Wie\u015bka zwanego \u201eKuzynem\u201d, wyszukuj\u0119 dla niego dobre pomys\u0142y organizacyjne.<\/p>\n

Wi\u0119cej o r\u00f3\u017cnicach innym razem.<\/p>\n

Bardzo fajne i ciekawe jest to, \u017ce w pielgrzymce uczestnicz\u0105 osoby z najr\u00f3\u017cniejszych zak\u0105tk\u00f3w Polski \u2013 od Pomorza, przez centrum, a\u017c do samiutkich Tater i okolic. Na przyk\u0142ad g\u00f3ralka z Z\u0119bu, kt\u00f3ra czasem \u015bpiewa\u0142a nam pobo\u017cne ludowe piosenki, oczywi\u015bcie podhala\u0144sk\u0105 gwar\u0105.<\/p>\n

Na ka\u017cdej pielgrzymce pieszej zwracamy si\u0119 do siebie: bracie, siostro lub po imieniu. Panie i Panowie zostaj\u0105 w domu. Szybko nawi\u0105zuje si\u0119 nowe znajomo\u015bci. Ludzie w wi\u0119kszo\u015bci s\u0105 bardzo otwarci.<\/p>\n

Na jednym z pierwszych odpoczynk\u00f3w poznajemy Ani\u0119, zaprzyja\u017anion\u0105 z Jarkiem. Widzimy si\u0119 pierwszy raz, ale od razu rozmowa \u201eklei si\u0119\u201d, jakby\u015bmy byli wieloletnimi przyjaci\u00f3\u0142mi.<\/p>\n

\u017beby wszyscy wsp\u00f3lnie si\u0119 modlili, s\u0142uchali konferencji i \u015bwiadectw, niezb\u0119dne jest nag\u0142o\u015bnienie noszone przez braci. I tu pierwsze zaskoczenie \u2013 jest siostra odpowiedzialna za znalezienie \u201eochotnik\u00f3w\u201d i tworzenie grafiku. Dzi\u0119ki temu jest sprawiedliwie i wszystko wiadomo.<\/p>\n

Na dwa pocz\u0105tkowe dni \u2013 po Polsce \u2013 idzie troch\u0119 wi\u0119cej pielgrzym\u00f3w. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce \u201eodprowadzaj\u0105\u201d nas, ile mog\u0105, i wracaj\u0105 do swoich zaj\u0119\u0107. Podobnie na zako\u0144czenie pielgrzymka troch\u0119 si\u0119 powi\u0119ksza.<\/p>\n

W og\u00f3le jest oko\u0142o 500 p\u0105tnik\u00f3w podzielonych na pi\u0119\u0107 grup. My idziemy w \u201ebia\u0142ej\u201d. Co odpoczynek grupy zmieniaj\u0105 kolejno\u015b\u0107 w kolumnie. Na pocz\u0105tku niesiony jest krzy\u017c, tablica pielgrzymki i flagi Polski i Litwy \u2013 jeste\u015bmy na pielgrzymce mi\u0119dzynarodowej. Ka\u017cda grupa ma sw\u00f3j znak w odpowiednim kolorze. Widocznych jest te\u017c kilka polskich flag, w tym moja \u2013 od wielu lat na pielgrzymce i patriotycznych wydarzeniach zawsze z bia\u0142o-czerwon\u0105.<\/p>\n

Pierwszy dzie\u0144 \u2013 24 km, cz\u0119ste odpoczynki i kolejna mi\u0142a niespodzianka: d\u0142uga przerwa z serwowan\u0105 codziennie przez pielgrzymkow\u0105 kuchni\u0119 zup\u0105.<\/p>\n

Zaraz po przyj\u015bciu Apel Maryjny oko\u0142o godziny 18 \u2013 kolejne zaskoczenie dla nas, przyzwyczajonych do apelu o 21.<\/p>\n

Ju\u017c po drodze dowiedzieli\u015bmy si\u0119 o niezwyk\u0142ej go\u015bcinno\u015bci proboszcza i mieszka\u0144c\u00f3w Krasnopola. Ola \u2013 nastoletnia siostra \u2013 m\u00f3wi\u0142a, \u017ce s\u0105 tam najlepsze na \u015bwiecie frytki, a na nast\u0119pnym noclegu przepi\u0119kne jezioro tu\u017c przy goszcz\u0105cym nas ko\u015bciele. Wszystko si\u0119 sprawdzi\u0142o.<\/p>\n

Wielkie, otwarte serca mieszka\u0144c\u00f3w Krasnopola po\u0142\u0105czone ze \u015bwietn\u0105 organizacj\u0105 pozostawi\u0142y niezwyk\u0142e wspomnienia. Po upalnym dniu pyszno\u015bci: ch\u0142odnik, kompocik, wspomniane frytki, r\u00f3\u017cne dania obiadowe i frykasy, nawet gofry. A wszystko podane z u\u015bmiechem, przy akompaniamencie religijnej muzyki p\u0142yn\u0105cej z g\u0142o\u015bnik\u00f3w. Porozstawiane krzes\u0142a \u2013 czy co\u015b wi\u0119cej mo\u017ce sobie wymarzy\u0107 podm\u0119czony pielgrzym?<\/p>\n

Rano, uraczeni r\u00f3wnie przepysznym \u015bniadaniem, wyruszamy na kolejny dzie\u0144. Tym razem Msza \u015awi\u0119ta po drodze, w pi\u0119knej bazylice w Sejnach. Jest tam niesamowita figura Matki Boskiej, otwierana z przodu, a w jej wn\u0119trzu przedstawienie Tr\u00f3jcy \u015awi\u0119tej. Po Mszy \u015awi\u0119tej specjalnego b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwa udzieli\u0142o dw\u00f3ch ksi\u0119\u017cy prymicjant\u00f3w.<\/p>\n

Nast\u0119pnie w pobliskiej szkole mieszka\u0144cy pocz\u0119stowali nas obiadem. I w drog\u0119 do Ber\u017cnik \u2013 ostatniej miejscowo\u015bci po polskiej stronie.<\/p>\n

Go\u015bcinny proboszcz udost\u0119pni\u0142 teren wok\u00f3\u0142 ko\u015bcio\u0142a na namiotowisko, a nawet cz\u0119\u015b\u0107 p\u0105tnik\u00f3w mog\u0142a przenocowa\u0107 w pi\u0119knym, zabytkowym ko\u015bciele. Jak wspomnia\u0142em, jest tam urokliwe jeziorko, w kt\u00f3rym ch\u0119tni mogli si\u0119 och\u0142odzi\u0107 po kolejnym upalnym dniu. Nieopodal ko\u015bcio\u0142a jest Droga \u015awiat\u0142a \u2013 14 stacji z dzia\u0142alno\u015bci Jezusa po zmartwychwstaniu.<\/p>\n

Wyruszamy na Litw\u0119<\/h3>\n

Rozpoczynamy dzie\u0144 Msz\u0105 \u015awi\u0119t\u0105 przy ko\u015bciele, by wyruszy\u0107 na Litw\u0119. Granic\u0119 przekraczamy bez \u017cadnej kontroli, le\u015bnym duktem. Zostali\u015bmy tylko zobowi\u0105zani do noszenia w widocznym miejscu naszych identyfikator\u00f3w pielgrzymkowych.<\/p>\n

Ale tutaj by\u0142 kolejny wzruszaj\u0105cy moment. Przywita\u0142 nas z kilkoma parafianami zacny ksi\u0105dz J\u00f3zef Aszkie\u0142owicz z odleg\u0142ej parafii w Butryma\u0144cach \u2013 po staropolsku, chlebem i sol\u0105. Chleb by\u0142 przepyszny, ciemny, litewski. By\u0142y te\u017c inne specja\u0142y przywiezione przez witaj\u0105cych.<\/p>\n

Ksi\u0119dza J\u00f3zefa mia\u0142em okazj\u0119 pozna\u0107 kilkana\u015bcie lat temu podczas wyjazdu zorganizowanego przez Stowarzyszenie Odra-Niemen, z kt\u00f3rym realizowa\u0142em kilka projekt\u00f3w edukacyjnych w dw\u00f3ch szko\u0142ach w mojej miejscowo\u015bci, gdzie ucz\u0119szcza\u0142y moje dzieci. A Pawe\u0142, brat Doroty, by\u0142 u ksi\u0119dza na \u201eWorkCampie\u201d z m\u0142odzie\u017c\u0105 \u2013 w tym z moim pierworodnym \u2013 do pomocy przy pracach remontowych.<\/p>\n

Poszli\u015bmy si\u0119 przypomnie\u0107 i zrobi\u0107 pami\u0105tkowe fotki. Serdeczny ksi\u0105dz skojarzy\u0142 podawane wydarzenia.<\/p>\n

Przesuwamy zegarki o godzin\u0119 do przodu i w drog\u0119.<\/p>\n

Id\u0105c polnymi drogami, podziwiamy krajobraz i \u0142\u0105czymy si\u0119 telefonicznie z ksi\u0119dzem, kt\u00f3ry przez lata chodzi\u0142 z \u201ebia\u0142\u0105\u201d i odczytywa\u0142 fragmenty \u201ePana Tadeusza\u201d. Ws\u0142uchujemy si\u0119 w nasz\u0105 epopej\u0119.<\/p>\n

Wok\u00f3\u0142 jeszcze wiele drewnianych domostw pami\u0119taj\u0105cych odleg\u0142e czasy, u nas \u2013 poza skansenami \u2013 ju\u017c sporadycznie spotykanych. Powoli zaczynaj\u0105 si\u0119 \u0142any bia\u0142o kwitn\u0105cej gryki. W g\u0142\u0119bi kraju b\u0119dzie ich wi\u0119cej, a pi\u0119kny \u201emiodowy\u201d zapach przypomina lata dziecinne sp\u0119dzane u rodziny na wsi \u2013 wprawdzie na Lubelszczy\u017anie. Kiedy\u015b tam te\u017c by\u0142o du\u017co gryki zwanej \u201etatark\u0105\u201d.<\/p>\n

I tak po tym, tym razem d\u0142ugim, dniu docieramy na pierwszy nocleg na Litwie.<\/p>\n

Na porann\u0105 Msz\u0119 \u015awi\u0119t\u0105 miejscowy biskup wys\u0142a\u0142 pozdrowienia i sympatycznego ksi\u0119dza. Przechodzimy przez tereny zamieszkane g\u0142\u00f3wnie przez Litwin\u00f3w. Trafiaj\u0105 si\u0119 sporadycznie mieszka\u0144cy, raczej z bezpiecznej odleg\u0142o\u015bci si\u0119 przygl\u0105daj\u0105, czasem pomachaj\u0105 z pozdrowieniem.<\/p>\n

Cho\u0107\u2026 gdy dochodzili\u015bmy do g\u0142\u00f3wniejszej drogi, zatrzyma\u0142 si\u0119 samoch\u00f3d. Wysiad\u0142 z niego pan, pogmera\u0142 w baga\u017cniku i z du\u017c\u0105 butl\u0105, prawdopodobnie Coca-Coli, podbieg\u0142 do pierwszego pielgrzyma i j\u0105 da\u0142. A gdy wraca\u0142, pozdrowi\u0142 nas, wyra\u017anie wzruszony, okrzykiem: \u201eNiech \u017cyje Polska i Litwa!\u201d.<\/p>\n

Maszerujemy w kierunku Niemna \u2013 rzeki mocno wplecionej w histori\u0119 kresowej Polski. Na most docieramy jako pierwsza grupa. Na \u015brodku zatrzymujemy si\u0119 na kilka chwil, \u017ceby podziwia\u0107 krajobraz, poszuka\u0107 w g\u0142owie wydarze\u0144 historycznych i porobi\u0107 zdj\u0119cia.<\/p>\n

Gdy zbli\u017camy si\u0119 do ko\u0144ca mostu, zrywa si\u0119 dosy\u0107 porywisty wiatr i rozpoczyna niez\u0142a ulewa. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 pielgrzym\u00f3w pospiesznie zak\u0142ada poncza przeciwdeszczowe. Pozostali chowaj\u0105 si\u0119 pod kilkoma parasolami albo czekaj\u0105 na rozw\u00f3j sytuacji.<\/p>\n

Po drugiej stronie naszej rzeki czekaj\u0105 na nas urokliwe miejsca i miejsca zwi\u0105zane z polsk\u0105 histori\u0105, wydarzenia i konferencje patriotyczne, nowe przyja\u017anie i wielkie wzruszenia. Szczeg\u00f3lnie gdy wejdziemy na Wile\u0144szczyzn\u0119, a na koniec przylgniemy do bruku pod wizerunkiem Ostrobramskiej.<\/p>\n

Ale o tym wszystkim w drugiej cz\u0119\u015bci.<\/p>\n

Z Panem Bogiem.<\/p>\n

W stron\u0119 Wile\u0144szczyzny<\/h3>\n

Docieramy na miejsce noclegu, czekamy na pozosta\u0142e grupy. Ze wzgl\u0119du na deszcz apel jest bardzo kr\u00f3tki. I tym razem korzystamy z mo\u017cliwo\u015bci przenocowania na korytarzu szko\u0142y, z nadziej\u0105 przeschni\u0119cia z grubsza. Niebawem si\u0119 przeja\u015bnia i mo\u017cna znowu popluska\u0107 si\u0119 w pobliskim jeziorku.<\/p>\n

Na wiecz\u00f3r by\u0142a zaplanowana pierwsza integracja naszej grupy. Przewodnik grupy bia\u0142ej, o. Marian, co roku szykuje dla niej now\u0105 piosenk\u0119. Wprawdzie jest \u0142adnie, ale przemoczonych pielgrzym\u00f3w schodzi si\u0119 niezbyt du\u017co. My si\u0119 troch\u0119 sp\u00f3\u017aniamy, zd\u0105\u017cymy jeszcze prze\u015bpiewa\u0107 ze dwa razy nowy utw\u00f3r.<\/p>\n

Niedzielny poranek wita nas pi\u0119kn\u0105 pogod\u0105. Rozpoczynamy polow\u0105 Msz\u0105 \u015awi\u0119t\u0105 i w drog\u0119. Na obiad kolejny raz zupa z pielgrzymkowej kuchni polowej.<\/p>\n

W miejscowo\u015bci Prze\u0142aje (Perloja) odpoczywamy obok pi\u0119knego, ca\u0142kiem poka\u017anego ko\u015bcio\u0142a. Przy niedzieli popijamy bardzo smaczn\u0105 i zimn\u0105 lemoniad\u0119, kt\u00f3r\u0105 serwuje \u201ePallobistro\u201d \u2013 obs\u0142ugiwane przez ojca pallotyna i m\u0142odzie\u017c.<\/p>\n

Pallotyni rozsiani na misjach po ca\u0142ym \u015bwiecie sprowadzaj\u0105 kaw\u0119 z jego r\u00f3\u017cnych zak\u0105tk\u00f3w, w Polsce j\u0105 wypalaj\u0105 i rozprowadzaj\u0105 na pielgrzymce, innych wydarzeniach i przez sklep internetowy \u2013 z has\u0142em: \u201eNie pij zwyk\u0142ej kawy, wybierz t\u0119, kt\u00f3ra zmienia \u015bwiat!\u201d. Moje towarzyszki kaw\u0119 te\u017c posmakowa\u0142y, podobno pyszna \u2013 ja akurat nie pijam.<\/p>\n

Przez poblisk\u0105 Mereczank\u0119 przechodzimy urokliw\u0105 k\u0142adk\u0105, co wi\u0105\u017ce si\u0119 z pokonywaniem jej ma\u0142ymi grupkami. Pozdrawiamy si\u0119 wzajemnie z kilkoma kajakarzami przep\u0142ywaj\u0105cymi poni\u017cej. Kilka fotek w tym pi\u0119knym zak\u0105tku i ruszamy w pogo\u0144 za grup\u0105, kt\u00f3ra niespodziewanie ju\u017c si\u0119 sporo oddali\u0142a.<\/p>\n

Podczas pogoni trafi\u0142a si\u0119 okazja porozmawia\u0107 z kap\u0142anem z naszej grupy, kt\u00f3ry pracuje w Wielkiej Brytanii. Opowiada, jak w ramach wizyty kol\u0119dowej pokonuje setki mil, \u017ceby si\u0119 spotka\u0107 z wiernymi. Wygl\u0105da to ca\u0142kiem inaczej ni\u017c w Polsce. Odwiedza w ci\u0105gu dnia na zaproszenie kilka rodzin w miar\u0119 blisko siebie \u2013 w promieniu od kilku do kilkudziesi\u0119ciu mil \u2013 ale za to sp\u0119dza z nimi oko\u0142o godziny. Bywaj\u0105 osoby, kt\u00f3re osiedli\u0142y si\u0119 na Wyspach w czasie lub tu\u017c po II wojnie \u015bwiatowej. A w okresie letnim przemierza bli\u017csze i dalsze okolice motocyklem.<\/p>\n

Podczas drogi spotykamy wiele akcent\u00f3w patriotycznych, co mi sprawia du\u017c\u0105 rado\u015b\u0107.<\/p>\n

Docieramy na nocleg do miasta Orany (Varena), tradycyjnie \u015bpimy ko\u0142o szko\u0142y. Jest pi\u0119kna pogoda. Dowiadujemy si\u0119, \u017ce za par\u0119 dni z noclegu w Turgielach b\u0119dzie zorganizowana przez tamtejszych Polak\u00f3w wycieczka autokarem do pobliskich Taboryszek, gdzie przez kilka lat pos\u0142ug\u0119 pe\u0142ni\u0142 ks. Sopo\u0107ko. Trzeba si\u0119 zapisa\u0107 i to szybko, bo miejsca rozchodz\u0105 si\u0119 jak ciep\u0142e bu\u0142eczki.<\/p>\n

Po roz\u0142o\u017ceniu namiot\u00f3w i wst\u0119pnym ogarni\u0119ciu Jarek do wsp\u00f3lnego zdj\u0119cia zbiera przedstawicieli m\u0142odzie\u017cowej opozycji, zaanga\u017cowanej ka\u017cdy na sw\u00f3j spos\u00f3b w walk\u0119 z komun\u0105. Niegdy\u015b m\u0142odzi gniewni, teraz stateczni panowie. Federacja M\u0142odzie\u017cy Walcz\u0105cej\/Grupy Oporu (Warszawa) \u2013 Jacek, Ruch M\u0142odzie\u017cy Niezale\u017cnej (Zielona G\u00f3ra) \u2013 Jarek i Mi\u0119dzyszkolny Komitet Oporu (Wroc\u0142aw) \u2013 ja. Wszyscy idziemy w \u201ebia\u0142ej\u201d.<\/p>\n

Jacka pozna\u0142em kilka dni wcze\u015bniej. Niesamowity cz\u0142owiek, od razu znale\u017ali\u015bmy wsp\u00f3lny j\u0119zyk. Gdzie\u015b si\u0119 zapodzia\u0142 kolega Leszek ze starszej opozycji, ale nieraz jeszcze przetn\u0105 si\u0119 nasze drogi na pielgrzymim szlaku.<\/p>\n

Jeszcze tego wieczoru udajemy si\u0119 kilkunastoosobow\u0105 grupk\u0105 na pobliski cmentarz, gdzie jest niewielka kwatera \u017co\u0142nierzy Wojska Polskiego z okresu wojny polsko-bolszewickiej i czasu przygranicznych potyczek mi\u0119dzy Polakami i Litwinami. Oddajemy ho\u0142d poleg\u0142ym, odmawiamy modlitw\u0119, a Jarek przybli\u017ca zebranym t\u0142o historyczne i postacie spoczywaj\u0105cych \u017co\u0142nierzy.<\/p>\n

Kolejny dzie\u0144 rozpoczyna si\u0119 tym, co pielgrzymi lubi\u0105 najmniej \u2013 zwijaniem namiot\u00f3w w deszczu. Nam si\u0119 uda\u0142o wbi\u0107 w okienko pogodowe, gdy pada\u0142o tylko troch\u0119. Szybkie przej\u015bcie do oddalonego o oko\u0142o kwadrans ko\u015bcio\u0142a, tam kr\u00f3tkie nabo\u017ce\u0144stwo i w drog\u0119.<\/p>\n

Podla\u0142o nas do\u015b\u0107 solidnie.<\/p>\n

Brama polskiej Wile\u0144szczyzny<\/h3>\n

Powoli zbli\u017camy si\u0119 do Kole\u015bnik, symbolicznie okre\u015blanych jako brama polskiej Wile\u0144szczyzny. Jak mawia nasz przewodnik \u2013 w tym miejscu ko\u0144czy si\u0119 pokutny charakter pielgrzymki ze wzgl\u0119du na niebywa\u0142\u0105 go\u015bcinno\u015b\u0107 miejscowych Polak\u00f3w.<\/p>\n

Kiedy\u015b, nie maj\u0105c \u017cadnych kresowych korzeni, mia\u0142em niemal\u017ce oboj\u0119tny stosunek do tej cz\u0119\u015bci Polski. \u015awiat si\u0119 zmienia, trzeba si\u0119 z tym pogodzi\u0107. Jednak gdy by\u0142em ze wspomnianym wcze\u015bniej Stowarzyszeniem Odra-Niemen, pozna\u0142em wspania\u0142ych Rodak\u00f3w, kombatant\u00f3w lub ich rodziny i wiele historycznych miejsc. Zachwyci\u0142em si\u0119 Wile\u0144szczyzn\u0105.<\/p>\n

Skutecznie te\u017c wbi\u0142em sobie do g\u0142owy, \u017ce mieszka\u0144cy nie s\u0105 Poloni\u0105, a Polakami. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 mieszka na swoim z dziada pradziada i jest to Polska, tylko przez zawirowania historyczne zmieni\u0142a si\u0119 granica. Wiele miejscowo\u015bci jest ca\u0142kowicie polskich, a w wi\u0119kszo\u015bci Polacy stanowi\u0105 zdecydowan\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u2013 80, cz\u0119sto ponad 90 proc. Cz\u0119sto w\u0142adze w miastach, dzi\u0119ki dominacji etnicznej, te\u017c s\u0105 zdominowane przez Rodak\u00f3w.<\/p>\n

Je\u015bli chodzi o kontakty mi\u0119dzyludzkie, to z regu\u0142y zapytani Polacy m\u00f3wi\u0105, \u017ce s\u0105 dobre z litewskimi s\u0105siadami. Dziwi i smuci do\u015b\u0107 mocno rozwini\u0119ty antypolonizm w\u0142adz centralnych. O ile dobrze kojarz\u0119, jest nawet wym\u00f3g nieszcz\u0119snej UE, \u017ce w miejscowo\u015bciach zamieszka\u0142ych przez ponad 20 proc. mniejszo\u015b\u0107 \u2013 a co dopiero 80 czy 100 proc. \u2013 powinny by\u0107 nazwy dwuj\u0119zyczne, tak jest chocia\u017cby u nas na Opolszczy\u017anie.<\/p>\n

Niestety, nasze rz\u0105dy od lewa do prawa przez wszystkie lata po rozpadzie ZSRR nie potrafi\u0142y skutecznie uj\u0105\u0107 si\u0119 za Polakami z Wile\u0144szczyzny. Gdzieniegdzie spotyka si\u0119 nazwy ulic po polsku, co jeszcze do niedawna by\u0142o karane przez w\u0142adze litewskie.<\/p>\n

Gdy dochodzimy do Kole\u015bnik, ju\u017c nie pada. Na Msz\u0119 \u015awi\u0119t\u0105 wchodzimy do pi\u0119knego, obszernego ko\u015bcio\u0142a. Po uczcie duchowej \u2013 prawdziwa uczta dla cia\u0142a.<\/p>\n

Parafianie przygotowali wspania\u0142y posi\u0142ek: swojska kie\u0142basa z kasz\u0105 gryczan\u0105, kompocik, ciastka i ciasteczka i ca\u0142e kosze tego pysznego, ciemnego chleba. Wystarczy\u0142o dla wszystkich. Przy okazji posi\u0142ku staramy si\u0119 rozmawia\u0107 z miejscowymi, kt\u00f3rzy bardzo na to czekaj\u0105. Na koniec pami\u0105tkowe zdj\u0119cie z dobrodziejami.<\/p>\n

W kolejnych miejscowo\u015bciach znowu doznajemy niebywa\u0142ej go\u015bciny. Sto\u0142y uginaj\u0105ce si\u0119 od przer\u00f3\u017cnych owoc\u00f3w \u2013 to op\u00f3\u017aniony deser. Na nast\u0119pnym odpoczynku sto\u0142y pe\u0142ne ciast, r\u00f3\u017cnych przek\u0105sek, ser\u00f3w itd., koniecznie wykonywanych w\u0142asnymi r\u0119koma, z sercem.<\/p>\n

\u017beby nie tylko o kulinariach \u2013 w wielu miejscach okoliczni Polacy witaj\u0105 nas kwiatami, czasem rzucaj\u0105 pod nogi lub uk\u0142adaj\u0105 wzd\u0142u\u017c drogi. A\u017c w gardle \u015bciska i \u0142zy pchaj\u0105 si\u0119 do oczu. Przy ko\u015bcio\u0142ach proboszczowie kropi\u0105 wod\u0105 \u015bwi\u0119con\u0105, a towarzysz\u0105ce im osoby witaj\u0105 chlebem i sol\u0105.<\/p>\n

W kolejnych miejscowo\u015bciach przewijaj\u0105 si\u0119 nazwy znane z literatury, wa\u017cne w naszej historii.<\/p>\n

Ejszyszki, Butryma\u0144ce i Koniuchy<\/h3>\n

Ejszyszki \u2013 apel w okaza\u0142ym ko\u015bciele. Wychodz\u0105c, przygl\u0105dam si\u0119 popularnym tutaj stacjom drogi krzy\u017cowej w formie p\u0142askorze\u017ab. Ka\u017cda jest dzie\u0142em sztuki ludowej.<\/p>\n

Moj\u0105 uwag\u0119 zwraca r\u00f3wnie\u017c odstawiona w bocznych nawach czy przedsionkach du\u017ca liczba proporc\u00f3w, zapewne noszonych w procesjach. Przypominaj\u0105 mi podobne, spotykane w wiejskich parafiach wschodniej Polski. W du\u017cych miastach ju\u017c rzadko u\u017cywane \u2013 niestety.<\/p>\n

I kolejna przyziemna atrakcja. Mo\u017cna na nocleg uda\u0107 si\u0119 do Centrum Biznesu i Rekreacji. Brzmi zach\u0119caj\u0105co. Troch\u0119 z ciekawo\u015bci postanawiamy skorzysta\u0107.<\/p>\n

Wszystko organizuj\u0105 miejscowi Polacy \u2013 w\u0142adze miasta. Do oddalonego o kilka kilometr\u00f3w miejsca zawo\u017c\u0105 nas, na kilka kurs\u00f3w, busikiem, a nasze baga\u017ce na przyczepkach samochodowych.<\/p>\n

Na miejscu bardzo obfity i pyszny pocz\u0119stunek. Szkoda, \u017ce nie mo\u017cna si\u0119 naje\u015b\u0107 na zapas. Jest te\u017c niebywa\u0142y luksus dla pielgrzyma \u2013 ciep\u0142y prysznic.<\/p>\n

Po kr\u00f3tkiej rozmowie z paniami, kt\u00f3re dogl\u0105daj\u0105, \u017ceby niczego nie zabrak\u0142o, okazuje si\u0119, \u017ce mamy wsp\u00f3lnych znajomych z Odry-Niemen, a Dominik ze stowarzyszenia pisa\u0142 projekty dla szko\u0142y, kt\u00f3rej dyrektorem jest jedna z pa\u0144.<\/p>\n

Stowarzyszenie udziela du\u017cego wsparcia tej spo\u0142eczno\u015bci, wspiera ostatnich kombatant\u00f3w i ich rodziny, pomaga przy renowacji cmentarzy i miejsc pami\u0119ci\u2026 a mieszka\u0144cy potem wspieraj\u0105 pielgrzym\u00f3w. I tak dobro si\u0119 kr\u0119ci.<\/p>\n

Oczywi\u015bcie wsp\u00f3lna fotka.<\/p>\n

Rano \u015bniadanko, prowiant na drog\u0119 i podw\u00f3zka do ko\u015bcio\u0142a. Po modlitwie w drog\u0119, najpierw do Butryma\u0144c\u00f3w, gdzie proboszczem jest zacny ks. J\u00f3zef.<\/p>\n

Po Mszy \u015awi\u0119tej w zabytkowym, o bardzo ciekawej architekturze ko\u015bciele znowu uginaj\u0105ce si\u0119 od r\u00f3\u017cnych pyszno\u015bci sto\u0142y. Teren wok\u00f3\u0142 ko\u015bcio\u0142a bardzo zadbany, wida\u0107 r\u0119k\u0119 gospodarza.<\/p>\n

Tego i nast\u0119pnego dnia mijamy kolejne polskie miejscowo\u015bci z serdecznymi Rodakami. Miejscowi Polacy zwykle ustawiaj\u0105 si\u0119 grupk\u0105 przy drodze i jakby z nie\u015bmia\u0142o\u015bci\u0105 czekaj\u0105.<\/p>\n

Wielu pielgrzymom zm\u0119czenie daje si\u0119 we znaki i na odpoczynkach pragn\u0105 zalegn\u0105\u0107 na swoich karimatach czy innych kocykach. Ja i paru innych p\u0105tnik\u00f3w staramy si\u0119 na wszystkich odpoczynkach zamieni\u0107 cho\u0107 par\u0119 s\u0142\u00f3w, zrobi\u0107 pami\u0105tkowe zdj\u0119cie i w ten spos\u00f3b cho\u0107 troszk\u0119 wyrazi\u0107 wdzi\u0119czno\u015b\u0107 za ich serce.<\/p>\n

Zbli\u017caj\u0105c si\u0119 do miejscowo\u015bci Koniuchy, zbaczamy z trasy i le\u015bn\u0105 drog\u0105 docieramy do miejsca pami\u0119ci. Po kr\u00f3tkim odpoczynku ma miejsce ma\u0142a uroczysto\u015b\u0107 patriotyczna. Pod pomnikiem oddajemy ho\u0142d pomordowanym Polakom. Na t\u0119 okoliczno\u015b\u0107 jedna z p\u0105tniczek napisa\u0142a wiersz.<\/p>\n

Coraz bli\u017cej Wilna<\/h3>\n

Nocleg w kolejnym polskim mie\u015bcie \u2013 Solecznikach. Poranne modlitwy prowadzi zesp\u00f3\u0142 muzyczny i przewodnik z naszej grupy. Gdy wyruszamy, bardzo delikatnie pada.<\/p>\n

W trasie Jarek ma prelekcj\u0119 o duchowo\u015bci rotmistrza Pileckiego. W trakcie \u0142apie nas t\u0119ga ulewa, co mocno utrudnia prelegentowi wyk\u0142ad.<\/p>\n

Tym razem jako ostatnia grupa nie mie\u015bcimy si\u0119 w ca\u0142o\u015bci w ko\u015bciele. Przed wej\u015bciem jest rozstawione zadaszenie, dzi\u0119ki czemu pojawiaj\u0105ce si\u0119 od czasu do czasu opady nie s\u0105 dokuczliwe.<\/p>\n

Po pysznym obiadku i spotkaniu z miejscowymi \u2013 w drog\u0119.<\/p>\n

W Turgielach tradycyjnie proboszcz wita nas \u015bwi\u0119con\u0105 wod\u0105, a parafianie chlebem i sol\u0105. Jest te\u017c mini zesp\u00f3\u0142 w strojach ludowych.<\/p>\n

Wycieczka do Taboryszek. Pi\u0119kny, zabytkowy ko\u015bci\u00f3\u0142ek. Na pocz\u0105tku miejscowi maj\u0105 niespodziank\u0119 dla swojego proboszcza, kt\u00f3ry mia\u0142 swoje \u015bwi\u0119to. Koronka do Mi\u0142osierdzia Bo\u017cego, indywidualne b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo Naj\u015bwi\u0119tszym Sakramentem i chwytaj\u0105ce za serce \u015bpiewy kresowych piosenek\u2026 no i oczywi\u015bcie pocz\u0119stunek.<\/p>\n

Rano ekip\u0105 \u201em\u0142odych gniewnych\u201d stajemy w bramie przed ko\u015bcio\u0142em, \u017ceby zrobi\u0107 zdj\u0119cie w historycznym miejscu. 9 kwietnia 1944 r. Romuald Rajs \u201eBury\u201d \u2013 dow\u00f3dca 1. kompanii 3. Wile\u0144skiej Brygady AK \u2013 uczestniczy\u0142 z \u017co\u0142nierzami we Mszy rezurekcyjnej w tym ko\u015bciele i w tej bramie zostali uwiecznieni na s\u0142ynnej fotografii.<\/p>\n

Po Mszy \u015awi\u0119tej siostra Michaela Rak opowiada o jedynym na Litwie Hospicjum im. b\u0142. ks. Sopo\u0107ki w Wilnie, kt\u00f3rego jest za\u0142o\u017cycielk\u0105 i kt\u00f3re prowadzi wraz ze wsp\u00f3\u0142siostrami ze Zgromadzenia Si\u00f3str Jezusa Mi\u0142osiernego i wolontariuszami.<\/p>\n

Niesamowite jest te\u017c to, \u017ce pa\u0144stwo litewskie w \u017caden spos\u00f3b nie wspiera tego dzie\u0142a, utrzymywanego z datk\u00f3w dobrych ludzi. Po trasie pielgrzymi te\u017c co\u015b wrzuc\u0105 wolontariuszom do puszek.<\/p>\n

Ju\u017c dziewi\u0105ty dzie\u0144 pielgrzymowania. Czas zaczyna bardzo ucieka\u0107, trzeba si\u0119 delektowa\u0107 ka\u017cd\u0105 chwil\u0105 sp\u0119dzon\u0105 na modlitwie i rozmowie z przyjaci\u00f3\u0142mi.<\/p>\n

Wcze\u015bniej uciek\u0142o \u2013 po drodze mijali\u015bmy mn\u00f3stwo przydro\u017cnych krzy\u017cy, kt\u00f3re tutaj s\u0105 zwykle z kapliczkami. Ka\u017cdy inny, ka\u017cdy pi\u0119kny. Co rusz te\u017c ukazywa\u0142y si\u0119 nam bociany w gniazdach albo majestatycznie przelatuj\u0105ce nad nami.<\/p>\n

Dwa razy \u015bwi\u0119towali\u015bmy urodziny \u2013 najpierw dziewi\u0119cioletniej Zosi, potem troch\u0119 \u201ewi\u0119cej letniej\u201d Ani. Bardzo mi\u0142e wydarzenie \u2013 wiem, bo na wroc\u0142awskiej sam obchodz\u0119 urodziny.<\/p>\n

Ostatnie 10 kilometr\u00f3w<\/h3>\n

Niemie\u017c \u2013 ostatni nocleg.<\/p>\n

Wieczorem spotykamy si\u0119 nasz\u0105 bia\u0142\u0105 grup\u0105. Troch\u0119 zabaw integracyjnych, podzi\u0119kowania dla kap\u0142an\u00f3w, przewodnika, \u201emuzycznych\u201d, porz\u0105dkowych i nawet tubowych, a na koniec ma\u0142a agapa.<\/p>\n

Rano uroczysty Apel, prezentacje grup i mn\u00f3stwo podzi\u0119kowa\u0144 dla wszystkich zaanga\u017cowanych w funkcjonowanie pielgrzymki. Po\u017cegnanie \u201estarego\u201d g\u0142\u00f3wnego przewodnika i na razie nieoficjalne przedstawienie nowego.<\/p>\n

Ju\u017c tylko ostatnie 10 km i dotarcie do Celu. Wszyscy p\u0105tnicy wyra\u017anie od\u015bwie\u017ceni, ubrani w specjalne koszulki w kolorach odpowiednich dla swoich grup. Nasza bia\u0142a dodatkowo ma bia\u0142e balony z helem.<\/p>\n

Po trasie jest kr\u00f3tki odpoczynek przy cmentarzu na Rossie. Cz\u0119\u015b\u0107 pielgrzym\u00f3w idzie z modlitw\u0105 na kwatery polskich \u017co\u0142nierzy i oczywi\u015bcie na gr\u00f3b Matki i Serca Syna.<\/p>\n

Zbli\u017caj\u0105c si\u0119 do Ostrej Bramy, jeste\u015bmy witani przez pracownik\u00f3w i pensjonariuszy hospicjum. Pod wizerunek Matki Boskiej Mi\u0142osierdzia podchodzimy jako trzecia grupa. Jest ju\u017c do\u015b\u0107 ciasno. Na um\u00f3wiony sygna\u0142 wypuszczamy balony, a potem padamy na bruk.<\/p>\n

Przytuleni do bruku wspominamy w my\u015blach naszych bliskich, oddajemy si\u0119 Matce, jak tysi\u0105ce Polak\u00f3w przed nami i \u2013 mam nadziej\u0119 \u2013 wiele tysi\u0119cy po nas.<\/p>\n

Oczami wyobra\u017ani widz\u0119 pokornie le\u017c\u0105cych pielgrzym\u00f3w, nad kt\u00f3rymi powiewa moja bia\u0142o-czerwona. Potem zobacz\u0119 to na zdj\u0119ciach.<\/p>\n

Du\u017co rado\u015bci, podzi\u0119kowa\u0144 za wsp\u00f3ln\u0105 drog\u0119, fotografie, ale trzeba robi\u0107 miejsce dla dw\u00f3ch ostatnich grup.<\/p>\n

Oficjalne powitania, Msza \u015awi\u0119ta na zako\u0144czenie z udzia\u0142em biskupa e\u0142ckiego i wa\u017cnej osobisto\u015bci Zakonu Salezja\u0144skiego. Troch\u0119 rozpraszaj\u0105ce jest to, \u017ce jest bardzo ciasno, a jeszcze \u015brodkiem musi by\u0107 przej\u015bcie dla turyst\u00f3w, kt\u00f3rzy ma\u0142ymi grupkami ca\u0142y czas przechodz\u0105 pod bram\u0105.<\/p>\n

Po Mszy \u015awi\u0119tej jeszcze wizyta w hospicjum, ostatni pocz\u0119stunek. Znowu trafia si\u0119 kto\u015b wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cy z Odr\u0105-Niemen.<\/p>\n

O godz. 15 udajemy si\u0119 na Koronk\u0119 do kaplicy. Potem chwila zwiedzania, jeszcze jedna Msza \u015awi\u0119ta \u2013 tym razem tylko dla naszej grupy w ko\u015bciele \u015awi\u0119tego Ducha.<\/p>\n

Ostatni raz razem.<\/p>\n

W drodze do autobus\u00f3w zagl\u0105damy do kaplicy z orygina\u0142em obrazu Jezusa Mi\u0142osiernego. Kilkoma pojazdami do Suwa\u0142k lub Warszawy i ka\u017cdy w swoj\u0105 stron\u0119.<\/p>\n

Wszyscy ubogaceni i ka\u017cdy cho\u0107 troch\u0119 przemieniony, lepszy.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jak wygl\u0105da pielgrzymia droga z Suwa\u0142k do Ostrej Bramy i co czeka p\u0105tnik\u00f3w po przekroczeniu polsko-litewskiej granicy? Go\u015bcinnie publikujemy osobist\u0105 relacj\u0119 Romualda Adamowicza, uczestnika 36. Mi\u0119dzynarodowej Pieszej Pielgrzymki Suwa\u0142ki\u2013Wilno, kt\u00f3ry wraz z grup\u0105 pielgrzym\u00f3w z Dolnego \u015al\u0105ska wyruszy\u0142 w drog\u0119 do Matki Bo\u017cej Mi\u0142osierdzia. To opowie\u015b\u0107 o modlitwie i trudach w\u0119dr\u00f3wki, ale r\u00f3wnie\u017c o spotkaniach […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":2566,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":{"format":"standard","override":[{"template":"1","parallax":"1","fullscreen":"1","layout":"double-sidebar","sidebar":"single-left","second_sidebar":"default-sidebar","sticky_sidebar":"1","share_position":"floatbottom","share_float_style":"share-normal","show_share_counter":"1","show_view_counter":"1","show_featured":"1","show_post_meta":"1","show_post_author":"1","show_post_author_image":"1","show_post_date":"1","post_date_format":"default","post_date_format_custom":"Y\/m\/d","show_post_reading_time":"1","post_reading_time_wpm":"250","post_calculate_word_method":"str_word_count","show_zoom_button":"1","zoom_button_out_step":"2","zoom_button_in_step":"3","show_post_tag":"1","show_popup_post":"1","show_comment_section":"1","number_popup_post":"1","show_author_box":"0","show_post_related":"1","show_inline_post_related":"1"}],"image_override":[{"single_post_thumbnail_size":"no-crop","single_post_gallery_size":"crop-715"}],"trending_post_position":"meta","trending_post_label":"Trending","sponsored_post_label":"Sponsored by","disable_ad":"0","subtitle":"Modlitwa, setki kilometr\u00f3w w\u0119dr\u00f3wki, spotkania z Polakami na Wile\u0144szczy\u017anie i miejsca nierozerwalnie zwi\u0105zane z nasz\u0105 histori\u0105. Romuald Adamowicz opowiada o udziale w 36. Mi\u0119dzynarodowej Pieszej Pielgrzymce Suwa\u0142ki\u2013Wilno."},"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":{"view_counter_number":"0","share_counter_number":"0","like_counter_number":"0","dislike_counter_number":"0"},"jnews_post_split":{"post_split":[{"template":"1","tag":"h2","numbering":"asc","mode":"normal","first":"0","enable_toc":"0","toc_type":"normal"}]},"footnotes":""},"categories":[1,36],"tags":[2002,400,1999,417,796,1994,1991,1992,2003,2001,1533,718,1867,1996,1995,1997,1998,1993,2000,357,1887,1698,85],"coauthors":[77],"class_list":["post-2565","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wiadomosci","category-polska-i-swiat","tag-cmentarz-na-rossie","tag-dolny-slask","tag-ejszyszki","tag-kosciol-katolicki","tag-kresy","tag-litwa","tag-matka-boska-ostrobramska","tag-matka-boza-milosierdzia","tag-milosierdzie-boze","tag-niemiez","tag-ostra-brama","tag-patriotyzm","tag-pielgrzymka","tag-pielgrzymka-suwalki-wilno","tag-polacy-na-litwie","tag-polacy-na-wilenszczyznie","tag-soleczniki","tag-suwalki","tag-turgiele","tag-wiara","tag-wilenszczyzna","tag-wilno","tag-wroclaw"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2565","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2565"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2565\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2567,"href":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2565\/revisions\/2567"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2566"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2565"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2565"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2565"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=2565"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}