{"id":2880,"date":"2026-09-15T08:30:40","date_gmt":"2026-09-15T06:30:40","guid":{"rendered":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/?p=2880"},"modified":"2026-09-15T08:30:40","modified_gmt":"2026-09-15T06:30:40","slug":"plagiat-na-afrykarium-wroclawskie-zoo-zaplacilo-artyscie-ponad-230-tys-zl","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/2026\/09\/15\/plagiat-na-afrykarium-wroclawskie-zoo-zaplacilo-artyscie-ponad-230-tys-zl\/","title":{"rendered":"Plagiat na Afrykarium. Wroc\u0142awskie zoo zap\u0142aci\u0142o arty\u015bcie ponad 230 tys. z\u0142"},"content":{"rendered":"
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n

Charakterystyczna szklana elewacja Afrykarium przez lata by\u0142a jednym z najbardziej rozpoznawalnych element\u00f3w wroc\u0142awskiego zoo. Teraz okazuje si\u0119, \u017ce jej wykonanie ma r\u00f3wnie\u017c bardzo niewygodn\u0105 histori\u0119. Tomasz Urbanowicz, wroc\u0142awski architekt i artysta szk\u0142a, przez wiele lat walczy\u0142 o uznanie swoich praw do rozwi\u0105za\u0144 wykorzystanych przy realizacji mozaiki. S\u0105d przyzna\u0142 mu racj\u0119.<\/strong><\/p>\n

Sp\u00f3r ma swoje pocz\u0105tki jeszcze przed budow\u0105 Afrykarium. W 2007 roku konkurs na projekt obiektu wygra\u0142a pracownia ArC-2. Jednym z element\u00f3w p\u00f3\u0142nocnej elewacji mia\u0142 by\u0107 pod\u015bwietlany szklany panel \u2013 czarna grafika na pomara\u0144czowym tle. Sam spos\u00f3b wykonania szklanej powierzchni nie by\u0142 jednak szczeg\u00f3\u0142owo okre\u015blony.<\/p>\n

Do wsp\u00f3\u0142pracy zaproszono w\u00f3wczas Tomasza Urbanowicza, specjalizuj\u0105cego si\u0119 w szkle artystycznym. Mia\u0142 wykona\u0107 pr\u00f3bny modu\u0142 w skali 1:1. I w\u0142a\u015bnie ten element wiele lat p\u00f3\u017aniej znalaz\u0142 si\u0119 w centrum s\u0105dowego sporu.<\/p>\n

Urbanowicz nie ograniczy\u0142 si\u0119 do prostego wykonania przekazanej mu koncepcji. Opracowa\u0142 w\u0142asny spos\u00f3b ukszta\u0142towania powierzchni szk\u0142a. Tafla zosta\u0142a podzielona optycznie na 1600 niewielkich p\u00f3l o wymiarach 25 \u00d7 25 mm, oddzielonych wypuk\u0142ymi liniami. W ten spos\u00f3b powsta\u0142a charakterystyczna, tr\u00f3jwymiarowa siatkowa faktura. Uzupe\u0142nia\u0142a j\u0105 czarna grafika wykonana na pomara\u0144czowym szkle z wykorzystaniem malarskich przetar\u0107.<\/p>\n

To w\u0142a\u015bnie te rozwi\u0105zania zosta\u0142y p\u00f3\u017aniej uznane przez s\u0105d za indywidualne i tw\u00f3rcze cechy pracy Urbanowicza. Co wi\u0119cej, autorstwo modelu nie by\u0142o w\u00f3wczas tajemnic\u0105. W listopadzie 2008 roku zosta\u0142 on zaprezentowany publicznie podczas wystawy dotycz\u0105cej przysz\u0142ego Afrykarium w Muzeum Architektury we Wroc\u0142awiu. Przy eksponacie znajdowa\u0142o si\u0119 nazwisko Tomasza Urbanowicza.<\/p>\n

Kiedy inwestycja wesz\u0142a w faz\u0119 realizacji, Urbanowicz przedstawi\u0142 ofert\u0119 wykonania mozaiki. W 2011 roku opiewa\u0142a ona na 970 tys. z\u0142 netto, a rok p\u00f3\u017aniej na 1,058 mln z\u0142 netto. Ostatecznie nie zosta\u0142 wybrany do wykonania elewacji. Zadanie powierzono Villa Glass Studio z Krosna.<\/p>\n

I w\u0142a\u015bnie tutaj pojawia si\u0119 kluczowy element ca\u0142ej sprawy. Generalny wykonawca inwestycji, Inter-System, przekaza\u0142 nowemu wykonawcy nie tylko projekt pracowni ArC-2, ale r\u00f3wnie\u017c fotografie modelu wykonanego przez Urbanowicza. Przedstawiciele firmy mieli te\u017c mo\u017cliwo\u015b\u0107 obejrzenia oryginalnego modu\u0142u w pracowni projektant\u00f3w.<\/p>\n

Gotowa mozaika nie by\u0142a identyczna z pierwowzorem. R\u00f3\u017cni\u0142a si\u0119 m.in. kolorystyk\u0105, sposobem malowania czy szczeg\u00f3\u0142ami technologicznymi. Zachowa\u0142a jednak charakterystyczny podzia\u0142 na 1600 p\u00f3l, wypuk\u0142e linie oraz tr\u00f3jwymiarow\u0105 faktur\u0119 opracowan\u0105 przez Urbanowicza.<\/p>\n

W 2014 roku artysta dowiedzia\u0142 si\u0119, \u017ce na Afrykarium powstaje panel wed\u0142ug innego projektu. Po zobaczeniu fotografii realizacji rozpozna\u0142 w niej rozwi\u0105zania ze swojej pracy.<\/p>\n

\n

Nie wyrazi\u0142em zgody na wykorzystanie mojego projektu przez innego wykonawc\u0119<\/p>\n<\/blockquote>\n

\u2013 podkre\u015bla\u0142 Urbanowicz.<\/p>\n

Pocz\u0105tkowo pr\u00f3bowa\u0142 rozwi\u0105za\u0107 sp\u00f3r bez procesu. We wrze\u015bniu 2015 roku skierowa\u0142 do zoo, Inter-Systemu i Villa Glass wezwanie, domagaj\u0105c si\u0119 m.in. zap\u0142aty 2,2 mln z\u0142, usuni\u0119cia paneli oraz przeprosin. Roszczenia zosta\u0142y odrzucone. W marcu 2017 roku sprawa trafi\u0142a wi\u0119c do s\u0105du.<\/p>\n

Jednym z najwa\u017cniejszych pyta\u0144 w procesie by\u0142o rozstrzygni\u0119cie, czy podobie\u0144stwa pomi\u0119dzy pracami mo\u017cna traktowa\u0107 jako dozwolon\u0105 inspiracj\u0119, czy te\u017c dosz\u0142o do naruszenia praw autorskich. S\u0105d uzna\u0142, \u017ce granica zosta\u0142a przekroczona.<\/p>\n

Wed\u0142ug s\u0105dowych ustale\u0144 w mozaice Afrykarium wykorzystano istotn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 tw\u00f3rczych i indywidualnych cech modelu Urbanowicza, a wykonawca bezpo\u015brednio bazowa\u0142 m.in. na fotografiach jego pracy. Model zosta\u0142 uznany za utw\u00f3r podlegaj\u0105cy ochronie prawa autorskiego. S\u0105d stwierdzi\u0142 naruszenie zar\u00f3wno autorskich praw maj\u0105tkowych, jak i osobistych artysty. Chodzi\u0142o m.in. o integralno\u015b\u0107 dzie\u0142a, spos\u00f3b jego wykorzystania oraz nadz\u00f3r autora nad korzystaniem z utworu.<\/p>\n

Finansowy fina\u0142 sprawy jest dotkliwy dla miejskiej sp\u00f3\u0142ki. Na rzecz Tomasza Urbanowicza zas\u0105dzono 170 352,20 z\u0142, w tym 120 352,20 z\u0142 odszkodowania za naruszenie autorskich praw maj\u0105tkowych oraz 50 tys. z\u0142 zado\u015b\u0107uczynienia za naruszenie praw osobistych. Do tego dosz\u0142y ustawowe odsetki za op\u00f3\u017anienie, liczone od pa\u017adziernika 2015 roku.<\/p>\n

W efekcie pod koniec sierpnia 2026 roku wroc\u0142awskie zoo wyp\u0142aci\u0142o arty\u015bcie \u0142\u0105cznie 231 501,92 z\u0142. Zoo zosta\u0142o r\u00f3wnie\u017c zobowi\u0105zane do publicznego przeproszenia Urbanowicza. Maj\u0105 one zosta\u0107 opublikowane w \u201eArchitekturze Murator\u201d i wprost wskazywa\u0107 na naruszenie jego praw autorskich poprzez umieszczenie na elewacji Afrykarium paneli powsta\u0142ych w wyniku nieuprawnionego wykorzystania chronionych rozwi\u0105za\u0144.<\/p>\n

Urbanowicz chcia\u0142 r\u00f3wnie\u017c usuni\u0119cia kwestionowanych paneli z budynku. Tego \u017c\u0105dania s\u0105d jednak nie uwzgl\u0119dni\u0142, uznaj\u0105c taki \u015brodek za zbyt daleko id\u0105cy i nieproporcjonalny. Sprawa nie jest te\u017c ca\u0142kowicie zako\u0144czona we wszystkich jej aspektach. Wed\u0142ug informacji przekazanych przez artyst\u0119 zoo zakwestionowa\u0142o wysoko\u015b\u0107 zado\u015b\u0107uczynienia, cho\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 rozstrzygni\u0119cia dotycz\u0105ca naruszenia praw i obowi\u0105zku zap\u0142aty jest ju\u017c prawomocna.<\/p>\n

Dla wroc\u0142awskiego zoo sprawa jest powa\u017cnym problemem wizerunkowym. Nie chodzi bowiem o przypadkowe podobie\u0144stwo dw\u00f3ch projekt\u00f3w. S\u0105d stwierdzi\u0142, \u017ce na elewacji jednej z najbardziej presti\u017cowych inwestycji miejskiej sp\u00f3\u0142ki wykorzystano konkretne, chronione prawem autorskim rozwi\u0105zania bez zgody ich tw\u00f3rcy.<\/p>\n

Co szczeg\u00f3lnie uderzaj\u0105ce, droga do takiego rozstrzygni\u0119cia zaj\u0119\u0142a arty\u015bcie wiele lat \u2013 od momentu, gdy w 2014 roku zobaczy\u0142 realizowan\u0105 elewacj\u0119, przez pr\u00f3b\u0119 polubownego rozwi\u0105zania sporu, a\u017c po wieloletni proces s\u0105dowy.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/section>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Charakterystyczna szklana elewacja Afrykarium przez lata by\u0142a jednym z najbardziej rozpoznawalnych element\u00f3w wroc\u0142awskiego zoo. Teraz okazuje si\u0119, \u017ce jej wykonanie ma r\u00f3wnie\u017c bardzo niewygodn\u0105 histori\u0119. Tomasz Urbanowicz, wroc\u0142awski architekt i artysta szk\u0142a, przez wiele lat walczy\u0142 o uznanie swoich praw do rozwi\u0105za\u0144 wykorzystanych przy realizacji mozaiki. S\u0105d przyzna\u0142 mu racj\u0119. Sp\u00f3r ma swoje pocz\u0105tki jeszcze […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":2881,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":{"format":"standard","override":[{"template":"1","parallax":"1","fullscreen":"1","layout":"double-sidebar","sidebar":"single-left","second_sidebar":"default-sidebar","sticky_sidebar":"1","share_position":"floatbottom","share_float_style":"share-normal","show_share_counter":"1","show_view_counter":"1","show_featured":"1","show_post_meta":"1","show_post_author":"1","show_post_author_image":"1","show_post_date":"1","post_date_format":"default","post_date_format_custom":"Y\/m\/d","show_post_reading_time":"1","post_reading_time_wpm":"250","post_calculate_word_method":"str_word_count","show_zoom_button":"1","zoom_button_out_step":"2","zoom_button_in_step":"3","show_post_tag":"1","show_popup_post":"1","show_comment_section":"1","number_popup_post":"1","show_author_box":"0","show_post_related":"1","show_inline_post_related":"1"}],"image_override":[{"single_post_thumbnail_size":"no-crop","single_post_gallery_size":"crop-715"}],"trending_post_position":"meta","trending_post_label":"Trending","sponsored_post_label":"Sponsored by","disable_ad":"0","subtitle":"Po trwaj\u0105cym latami sporze s\u0105dowym wroc\u0142awskie zoo ponios\u0142o konsekwencje wykorzystania chronionych prawem autorskim rozwi\u0105za\u0144 Tomasza Urbanowicza przy wykonaniu charakterystycznej mozaiki na elewacji Afrykarium. S\u0105d uzna\u0142, \u017ce wykorzystano istotne, tw\u00f3rcze elementy jego projektu bez wymaganej zgody. Pod koniec sierpnia zoo wyp\u0142aci\u0142o arty\u015bcie \u0142\u0105cznie ponad 231 tys. z\u0142. Ma go r\u00f3wnie\u017c publicznie przeprosi\u0107."},"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":{"view_counter_number":"0","share_counter_number":"0","like_counter_number":"0","dislike_counter_number":"0"},"jnews_post_split":{"post_split":[{"template":"1","tag":"h2","numbering":"asc","mode":"normal","first":"0","enable_toc":"0","toc_type":"normal"}]},"footnotes":""},"categories":[34,1],"tags":[2351,2353,636,400,2357,43,2359,2356,670,2354,2355,42,135,2352,2358,85,2350,2349],"coauthors":[77],"class_list":["post-2880","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wroclaw","category-wiadomosci","tag-afrykarium","tag-archiglass","tag-architektura","tag-dolny-slask","tag-elewacja-afrykarium","tag-hot-news","tag-inter-system","tag-mozaika-afrykarium","tag-odszkodowanie","tag-plagiat","tag-prawa-autorskie","tag-sad","tag-sztuka","tag-tomasz-urbanowicz","tag-villa-glass-studio","tag-wroclaw","tag-wroclawskie-zoo","tag-zoo-wroclaw"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2880","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2880"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2880\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2882,"href":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2880\/revisions\/2882"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2881"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2880"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2880"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2880"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=2880"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}