{"id":3106,"date":"2026-10-06T08:33:25","date_gmt":"2026-10-06T06:33:25","guid":{"rendered":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/?p=3106"},"modified":"2026-10-06T08:33:25","modified_gmt":"2026-10-06T06:33:25","slug":"parowoz-z-berlina-wjedzie-do-wroclawia-swieto-kolei-czy-kolejny-krok-w-germanizacji-pamieci-o-miescie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/2026\/10\/06\/parowoz-z-berlina-wjedzie-do-wroclawia-swieto-kolei-czy-kolejny-krok-w-germanizacji-pamieci-o-miescie\/","title":{"rendered":"Parow\u00f3z z Berlina wjedzie do Wroc\u0142awia. \u015awi\u0119to kolei czy kolejny krok w \u201egermanizacji\u201d pami\u0119ci o mie\u015bcie?"},"content":{"rendered":"
\n
\n

Zabytkowy parow\u00f3z, wagony z drugiej po\u0142owy XX wieku, salonki i restauracyjne Mitropy \u2013 10 pa\u017adziernika na wroc\u0142awskim Dworcu G\u0142\u00f3wnym pojawi si\u0119 poci\u0105g specjalny z Berlina. Przejazd przygotowano z okazji 180-lecia uruchomienia Kolei Dolno\u015bl\u0105sko-Marchijskiej, czyli Niederschlesisch-M\u00e4rkische Eisenbahn. Niemieccy organizatorzy reklamuj\u0105 wydarzenie jako jubileusz historycznego po\u0142\u0105czenia \u201eBerlin \u2013 Breslau\u201d, a polski partner sprzedaje bilety na \u201eBerlin\u2013Breslau Express\u201d.<\/p>\n

Samo przypominanie tej historii nie powinno dziwi\u0107. W po\u0142owie XIX wieku Wroc\u0142aw znajdowa\u0142 si\u0119 w granicach Kr\u00f3lestwa Prus, a rozw\u00f3j kolei nale\u017cy do wa\u017cnych rozdzia\u0142\u00f3w dziej\u00f3w miasta. Pytanie dotyczy raczej proporcji \u2013 szczeg\u00f3lnie w mie\u015bcie, w kt\u00f3rym w ostatnich latach coraz cz\u0119\u015bciej podkre\u015bla si\u0119 w\u0142a\u015bnie niemiecki okres jego historii.<\/p>\n

Za przejazd odpowiada niemieckie stowarzyszenie Lausitzer Dampflok Club we wsp\u00f3\u0142pracy z polsk\u0105 Fundacj\u0105 RailOps. Poci\u0105g wyruszy nad ranem z Berlina. Oficjalny rozk\u0142ad niemieckiego organizatora przewiduje wyjazd ze stacji Berlin-Lichtenberg o godz. 4.33 i przyjazd do Wroc\u0142awia oko\u0142o po\u0142udnia. LDC podaje obecnie godz. 12.15, podczas gdy polskie zapowiedzi m\u00f3wi\u0105 o przyje\u017adzie oko\u0142o 12.30. Organizatorzy zastrzegaj\u0105, \u017ce godziny mog\u0105 jeszcze ulec zmianie.<\/p>\n

Trasa poprowadzi przez Cottbus, \u017bary, \u017baga\u0144 i Legnic\u0119. Od Cottbus sk\u0142ad ma prowadzi\u0107 parow\u00f3z BR 35 1097-1, pierwotnie oznaczony jako 23 1097, zbudowany w 1959 roku w Babelsbergu. Za lokomotyw\u0105 znajdzie si\u0119 11 historycznych wagon\u00f3w. Ca\u0142o\u015b\u0107 ma mie\u0107 oko\u0142o 250 metr\u00f3w d\u0142ugo\u015bci i wa\u017cy\u0107 ponad 500 ton. W sk\u0142adzie znajd\u0105 si\u0119 wagony pasa\u017cerskie z lat 60.\u201380., salonki oraz wagony gastronomiczne Mitropa. Na wybranych fragmentach poci\u0105g b\u0119dzie rozp\u0119dza\u0142 si\u0119 do 110 km\/h.<\/p>\n

Wroc\u0142aw nie b\u0119dzie jedynie punktem docelowym niemieckiego przejazdu. Po postoju na Dworcu G\u0142\u00f3wnym o godz. 14.20 wyruszy\u0107 ma dodatkowy poci\u0105g specjalny \u201eNied\u017awiadek\u201d. Sk\u0142ad pojedzie odnowion\u0105 lini\u0105 nr 285 w kierunku Sob\u00f3tki, a nast\u0119pnie malownicz\u0105 tras\u0105 u podn\u00f3\u017ca Masywu \u015al\u0119\u017cy.<\/p>\n

Przewidziano post\u00f3j w Jaworzynie \u015al\u0105skiej \u2013 historycznie jednym z najwa\u017cniejszych w\u0119z\u0142\u00f3w kolejowych w tej cz\u0119\u015bci kraju. W drodze powrotnej parow\u00f3z ma jecha\u0107 tendrem naprz\u00f3d, a sk\u0142ad przejedzie tak\u017ce mniej dost\u0119pn\u0105 dla regularnego ruchu pasa\u017cerskiego tras\u0105 przez Wroc\u0142aw G\u0105d\u00f3w. Po powrocie na Dworzec G\u0142\u00f3wny poci\u0105g ma odjecha\u0107 do Berlina oko\u0142o godz. 19.35. W ci\u0105gu ca\u0142ego dnia historyczny sk\u0142ad pokona blisko 900 kilometr\u00f3w.<\/p>\n

Jubileusz ma rzeczywiste historyczne podstawy. Towarzystwo Kolei Dolno\u015bl\u0105sko-Marchijskiej otrzyma\u0142o koncesj\u0119 na budow\u0119 po\u0142\u0105czenia w 1843 roku. Ju\u017c w pa\u017adzierniku 1844 roku z Wroc\u0142awia ruszy\u0142y poci\u0105gi do Legnicy, a p\u00f3\u017aniej kolejne fragmenty linii prowadzi\u0142y przez Boles\u0142awiec, W\u0119gliniec, Lubsko i Gubin w kierunku Frankfurtu nad Odr\u0105 oraz Berlina. Pe\u0142ne po\u0142\u0105czenie stolic Prus i \u015al\u0105ska funkcjonowa\u0142o od 1846 roku.<\/p>\n

We Wroc\u0142awiu funkcjonowa\u0142 nawet osobny Dworzec Dolno\u015bl\u0105sko-Marchijski, wzniesiony obok Dworca \u015awiebodzkiego. By\u0142 jednym z trzech du\u017cych dworc\u00f3w, kt\u00f3re powsta\u0142y w mie\u015bcie w pierwszej po\u0142owie lat 40. XIX wieku.\u00a0 Nie ma wi\u0119c sensu udawa\u0107, \u017ce niemiecko-pruski etap historii kolei na Dolnym \u015al\u0105sku nie istnia\u0142.<\/p>\n

W\u0105tpliwo\u015bci mo\u017ce budzi\u0107 raczej spos\u00f3b, w jaki jubileusz jest komunikowany. Na oficjalnej stronie Berlina wydarzenie funkcjonuje jako \u201eHistoric-NME-Train \u2013 von Berlin \u00fcber Cottbus nach Breslau (Wroclaw)\u201d. Niemiecki organizator pisze o jubileuszu \u201eBerlin \u2013 Breslau\u201d. Polski RailOps sprzedaje natomiast przejazd pod nazw\u0105 \u201eBerlin\u2013Breslau Express\u201d, reklamuj\u0105c go jako podr\u00f3\u017c historyczn\u0105 magistral\u0105 \u201e\u0142\u0105cz\u0105c\u0105 stolice Prus i \u015al\u0105ska\u201d.\u00a0<\/strong><\/p>\n

Mo\u017cna oczywi\u015bcie powiedzie\u0107: to przecie\u017c historyczna nazwa miasta i historyczny kontekst wydarzenia. Tyle \u017ce takie argumenty coraz cz\u0119\u015bciej pojawiaj\u0105 si\u0119 we Wroc\u0142awiu przy bardzo r\u00f3\u017cnych przedsi\u0119wzi\u0119ciach \u2013 wystawach, spacerach historycznych, wydarzeniach kulturalnych czy publikacjach. W marcu 2026 roku Muzeum Miejskie organizowa\u0142o niemieckoj\u0119zyczne oprowadzanie po wystawie Gerda Stryi, artystki zwi\u0105zanej z przedwojennym Breslau. Oficjalny miejski portal promowa\u0142 w tym roku tak\u017ce spacer \u201eFestung Breslau \u2013 Ostatnia Twierdza\u201d. Z kolei Centrum Historii Zajezdnia w swojej narracji \u015bwiadomie wykorzystuje przemian\u0119 \u201eniemieckiego Breslau w polski Wroc\u0142aw\u201d jako jeden z kluczowych punkt\u00f3w opowie\u015bci o mie\u015bcie.\u00a0 Ka\u017cde z tych przedsi\u0119wzi\u0119\u0107 z osobna mo\u017cna historycznie uzasadni\u0107. Dyskusj\u0119 warto jednak prowadzi\u0107 o sumie takich akcent\u00f3w.<\/p>\n

Problem nie polega na tym, by wycina\u0107 z dziej\u00f3w Wroc\u0142awia kilka stuleci tylko dlatego, \u017ce miasto znajdowa\u0142o si\u0119 wtedy poza granicami Polski. By\u0142oby to r\u00f3wnie ahistoryczne jak twierdzenie, \u017ce wsp\u00f3\u0142czesny Wroc\u0142aw jest po prostu kontynuacj\u0105 niemieckiego Breslau i niczego wi\u0119cej. Wroc\u0142aw ma histori\u0119 piastowsk\u0105, czesk\u0105, habsbursk\u0105, prusk\u0105 i niemieck\u0105. Ma r\u00f3wnie\u017c niezwykle wa\u017cn\u0105 histori\u0119 powojennego polskiego miasta stworzonego przez ludzi przyby\u0142ych ze Lwowa, Wilna, Wielkopolski, centralnej Polski i innych region\u00f3w, kt\u00f3rzy odbudowali zrujnowane miasto i nadali mu now\u0105 wsp\u00f3lnotow\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107.<\/p>\n

To w\u0142a\u015bnie zachowanie tych proporcji powinno by\u0107 kluczowe. Mo\u017cna interesowa\u0107 si\u0119 niemieck\u0105 architektur\u0105, histori\u0105 kolei czy dziedzictwem technicznym bez budowania wra\u017cenia, \u017ce najbardziej warto\u015bciowa historia Wroc\u0142awia sko\u0144czy\u0142a si\u0119 w 1945 roku, a p\u00f3\u017aniejszy polski okres jest jedynie dopiskiem. I tutaj pojawia si\u0119 pytanie szersze ni\u017c sam przejazd zabytkowego poci\u0105gu.<\/p>\n

Skoro z takim rozmachem potrafimy celebrowa\u0107 180 lat pruskiej magistrali Berlin\u2013Breslau, to r\u00f3wnie konsekwentnie warto opowiada\u0107 o powojennych kolejarzach, kt\u00f3rzy uruchamiali transport na zniszczonym Dolnym \u015al\u0105sku, o polskich pionierach Wroc\u0142awia, o przesiedle\u0144cach z Kres\u00f3w, o wroc\u0142awskiej nauce odbudowanej przez profesor\u00f3w ze Lwowa czy o historii \u201eSolidarno\u015bci\u201d, kt\u00f3ra uczyni\u0142a Wroc\u0142aw jednym z najwa\u017cniejszych o\u015brodk\u00f3w antykomunistycznego oporu.<\/p>\n

Centrum Historii Zajezdnia faktycznie prowadzi szerok\u0105 opowie\u015b\u0107 o powojennych mieszka\u0144cach i drodze od Breslau do polskiego Wroc\u0142awia. Pokazuje to, \u017ce oba w\u0105tki mo\u017cna prezentowa\u0107 r\u00f3wnolegle. Nie chodzi wi\u0119c o wymazywanie niemieckiej cz\u0119\u015bci historii. Chodzi o niedopuszczenie, by niemieckie dziedzictwo zacz\u0119\u0142o dominowa\u0107 nad opowie\u015bci\u0105 o wsp\u00f3\u0142czesnej, polskiej to\u017csamo\u015bci miasta.<\/p>\n

W samym wymiarze kolejowym sobotnie wydarzenie zapowiada si\u0119 wyj\u0105tkowo. Parow\u00f3z BR 35, historyczne wagony, Mitropa, kilkusetkilometrowy przejazd oraz trasa pod \u015al\u0119\u017c\u0119 b\u0119d\u0105 rzadk\u0105 okazj\u0105 dla fotograf\u00f3w i pasjonat\u00f3w techniki kolejowej. Bilety na \u201eNied\u017awiadka\u201d zosta\u0142y ju\u017c wyprzedane.\u00a0 Poci\u0105g b\u0119dzie mo\u017cna natomiast zobaczy\u0107 podczas postoju na Wroc\u0142awiu G\u0142\u00f3wnym oraz na trasie jego dolno\u015bl\u0105skiego przejazdu. Organizatorzy zapowiadaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c mo\u017cliwo\u015b\u0107 \u015bledzenia sk\u0142adu za pomoc\u0105 mapy GPS.<\/p>\n

Warto wi\u0119c zobaczy\u0107 historyczny sk\u0142ad \u2013 a r\u00f3wnocze\u015bnie pami\u0119ta\u0107, co w\u0142a\u015bciwie \u015bwi\u0119tujemy i w jaki spos\u00f3b opowiadamy o przesz\u0142o\u015bci miasta. Bo poznawanie dziej\u00f3w Breslau jest cz\u0119\u015bci\u0105 poznawania dziej\u00f3w Wroc\u0142awia. Nie powinno jednak prowadzi\u0107 do sytuacji, w kt\u00f3rej polski Wroc\u0142aw staje si\u0119 jedynie wsp\u00f3\u0142czesnym dodatkiem do niemieckiej narracji. Dziedzictwo mo\u017cna szanowa\u0107 bez germanizowania pami\u0119ci. I w\u0142a\u015bnie o w\u0142a\u015bciwe proporcje w tej opowie\u015bci warto dzi\u015b we Wroc\u0142awiu upomina\u0107 si\u0119 najg\u0142o\u015bniej.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Zabytkowy parow\u00f3z, wagony z drugiej po\u0142owy XX wieku, salonki i restauracyjne Mitropy \u2013 10 pa\u017adziernika na wroc\u0142awskim Dworcu G\u0142\u00f3wnym pojawi si\u0119 poci\u0105g specjalny z Berlina. Przejazd przygotowano z okazji 180-lecia uruchomienia Kolei Dolno\u015bl\u0105sko-Marchijskiej, czyli Niederschlesisch-M\u00e4rkische Eisenbahn. Niemieccy organizatorzy reklamuj\u0105 wydarzenie jako jubileusz historycznego po\u0142\u0105czenia \u201eBerlin \u2013 Breslau\u201d, a polski partner sprzedaje bilety na \u201eBerlin\u2013Breslau Express\u201d. […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":3107,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":{"format":"standard","override":[{"template":"1","parallax":"1","fullscreen":"1","layout":"double-sidebar","sidebar":"single-left","second_sidebar":"default-sidebar","sticky_sidebar":"1","share_position":"floatbottom","share_float_style":"share-normal","show_share_counter":"1","show_view_counter":"1","show_featured":"1","show_post_meta":"1","show_post_author":"1","show_post_author_image":"1","show_post_date":"1","post_date_format":"default","post_date_format_custom":"Y\/m\/d","show_post_reading_time":"1","post_reading_time_wpm":"250","post_calculate_word_method":"str_word_count","show_zoom_button":"1","zoom_button_out_step":"2","zoom_button_in_step":"3","show_post_tag":"1","show_popup_post":"1","show_comment_section":"1","number_popup_post":"1","show_author_box":"0","show_post_related":"1","show_inline_post_related":"1"}],"image_override":[{"single_post_thumbnail_size":"no-crop","single_post_gallery_size":"crop-715"}],"trending_post_position":"meta","trending_post_label":"Trending","sponsored_post_label":"Sponsored by","disable_ad":"0","subtitle":"11 historycznych wagon\u00f3w, parow\u00f3z BR 35 i niemal 900 kilometr\u00f3w trasy. W sobot\u0119, 10 pa\u017adziernika, do Wroc\u0142awia przyjedzie specjalny sk\u0142ad przygotowany na 180-lecie Kolei Dolno\u015bl\u0105sko-Marchijskiej, kt\u00f3ra w XIX wieku po\u0142\u0105czy\u0142a Berlin z \u00f3wczesnym Breslau. Dla mi\u0142o\u015bnik\u00f3w kolei b\u0119dzie to bez w\u0105tpienia du\u017ca atrakcja. Jubileusz prowokuje jednak r\u00f3wnie\u017c szersze pytanie: czy przy rosn\u0105cej liczbie inicjatyw eksponuj\u0105cych niemieck\u0105 przesz\u0142o\u015b\u0107 Wroc\u0142awia nie zaczynamy traci\u0107 w\u0142a\u015bciwych proporcji w opowiadaniu historii miasta?"},"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":{"view_counter_number":"0","share_counter_number":"0","like_counter_number":"0","dislike_counter_number":"0"},"jnews_post_split":{"post_split":[{"template":"1","tag":"h2","numbering":"asc","mode":"normal","first":"0","enable_toc":"0","toc_type":"normal"}]},"footnotes":""},"categories":[1,36,35,34],"tags":[1308,2649,2648,309,400,308,2651,441,43,2653,2645,2652,2646,2650,2654,2647,2655,252,361,85],"coauthors":[77],"class_list":["post-3106","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wiadomosci","category-polska-i-swiat","category-region","category-wroclaw","tag-berlin","tag-berlin-breslau-express","tag-br-35-1097-1","tag-breslau","tag-dolny-slask","tag-dworzec-glowny","tag-fundacja-railops","tag-historia-wroclawia","tag-hot-news","tag-jaworzyna-slaska","tag-kolej-dolnoslasko-marchijska","tag-lausitzer-dampflok-club","tag-niederschlesisch-markische-eisenbahn","tag-niedzwiadek","tag-niemieckie-dziedzictwo-wroclawia","tag-parowoz","tag-polska-tozsamosc-wroclawia","tag-sleza","tag-sobotka","tag-wroclaw"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3106","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3106"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3106\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3108,"href":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3106\/revisions\/3108"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3107"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3106"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3106"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3106"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=3106"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}