{"id":3481,"date":"2026-10-31T10:35:10","date_gmt":"2026-10-31T08:35:10","guid":{"rendered":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/?p=3481"},"modified":"2026-10-31T10:35:10","modified_gmt":"2026-10-31T08:35:10","slug":"nikt-nie-powinien-odejsc-w-zapomnienie-wroclawianie-zadbali-o-500-opuszczonych-grobow-przed-wszystkimi-swietymi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/2026\/10\/31\/nikt-nie-powinien-odejsc-w-zapomnienie-wroclawianie-zadbali-o-500-opuszczonych-grobow-przed-wszystkimi-swietymi\/","title":{"rendered":"Nikt nie powinien odej\u015b\u0107 w zapomnienie. Wroc\u0142awianie zadbali o 500 opuszczonych grob\u00f3w przed Wszystkimi \u015awi\u0119tymi"},"content":{"rendered":"

Ponad stu wolontariuszy, uczni\u00f3w i pracownik\u00f3w Miejskiego O\u015brodka Pomocy Spo\u0142ecznej we Wroc\u0142awiu po\u0142\u0105czy\u0142o si\u0142y, by przed uroczysto\u015bci\u0105 Wszystkich \u015awi\u0119tych zadba\u0107 o miejsca spoczynku os\u00f3b samotnych, bezdomnych i zapomnianych. W ramach czwartej edycji akcji \u201eGroby niczyje\u201d uporz\u0105dkowano oko\u0142o 500 mogi\u0142 na Cmentarzu Kie\u0142czowskim. Uczestnicy usuwali chwasty, grabili li\u015bcie, czy\u015bcili nagrobki i zapalali znicze. Za ka\u017cdym z tych grob\u00f3w kryje si\u0119 historia cz\u0142owieka, kt\u00f3ry by\u0107 mo\u017ce nie pozostawi\u0142 po sobie nikogo bliskiego. Dzi\u0119ki spo\u0142ecznemu zaanga\u017cowaniu wroc\u0142awian tak\u017ce o tych zmar\u0142ych przypomniano w szczeg\u00f3lnym okresie listopadowej zadumy.<\/strong><\/p>\n

W dniach poprzedzaj\u0105cych uroczysto\u015b\u0107 Wszystkich \u015awi\u0119tych polskie cmentarze zape\u0142niaj\u0105 si\u0119 lud\u017ami porz\u0105dkuj\u0105cymi groby swoich bliskich. Przynosimy kwiaty, zapalamy znicze i przygotowujemy si\u0119 do modlitwy za tych, kt\u00f3rzy odeszli.<\/p>\n

S\u0105 jednak mogi\u0142y, przy kt\u00f3rych od dawna nie pojawi\u0142 si\u0119 nikt z rodziny. Niekt\u00f3re kryj\u0105 szcz\u0105tki ludzi zmar\u0142ych w samotno\u015bci, innych pochowano bez ustalonej to\u017csamo\u015bci. Cz\u0119\u015b\u0107 z tych os\u00f3b przez ostatnie lata \u017cycia zmaga\u0142a si\u0119 z bezdomno\u015bci\u0105, ub\u00f3stwem lub powa\u017cnymi kryzysami osobistymi.<\/p>\n

W\u0142a\u015bnie o nich postanowili przypomnie\u0107 organizatorzy akcji \u201eGroby niczyje\u201d, kt\u00f3ra ju\u017c po raz czwarty odby\u0142a si\u0119 we Wroc\u0142awiu. W tegoroczne przedsi\u0119wzi\u0119cie zaanga\u017cowa\u0142o si\u0119 ponad sto os\u00f3b. W\u015br\u00f3d uczestnik\u00f3w znale\u017ali si\u0119 pracownicy Miejskiego O\u015brodka Pomocy Spo\u0142ecznej, uczniowie wroc\u0142awskich szk\u00f3\u0142, wolontariusze oraz przedstawiciele organizacji spo\u0142ecznych. Wsp\u00f3lnymi si\u0142ami uporz\u0105dkowano oko\u0142o p\u00f3\u0142 tysi\u0105ca zapomnianych mogi\u0142.<\/p>\n

Tegoroczna edycja akcji odby\u0142a si\u0119 29 i 30 pa\u017adziernika na Cmentarzu Kie\u0142czowskim przy ulicy Kie\u0142czowskiej 90. Wolontariusze pracowali przede wszystkim na polach cmentarnych oznaczonych numerami od 70 do 73, gdzie znajduj\u0105 si\u0119 mi\u0119dzy innymi groby os\u00f3b anonimowych oraz zmar\u0142ych, kt\u00f3rych poch\u00f3wkiem zajmowa\u0142 si\u0119 MOPS.<\/p>\n

Uczestnicy grabili li\u015bcie, usuwali chwasty, porz\u0105dkowali ziemi\u0119 wok\u00f3\u0142 mogi\u0142 i ustawiali znicze oraz kwiaty. Prace poprzedzi\u0142a zbi\u00f3rka niezb\u0119dnych materia\u0142\u00f3w. Mieszka\u0144cy mogli przekazywa\u0107 znicze, stroiki, r\u0119kawice robocze, worki na odpady oraz drobne narz\u0119dzia ogrodnicze.<\/p>\n

Zebrane przedmioty wykorzystano podczas wsp\u00f3lnego sprz\u0105tania. Cho\u0107 same czynno\u015bci nie nale\u017ca\u0142y do skomplikowanych, ich symboliczne znaczenie jest znacznie wi\u0119ksze. Ka\u017cdy uporz\u0105dkowany gr\u00f3b to przypomnienie, \u017ce godno\u015b\u0107 cz\u0142owieka nie przemija wraz ze \u015bmierci\u0105, a pami\u0119\u0107 o zmar\u0142ych nie powinna zale\u017ce\u0107 wy\u0142\u0105cznie od tego, czy pozostawili po sobie rodzin\u0119.<\/p>\n

Inicjatorem i organizatorem przedsi\u0119wzi\u0119cia jest Zesp\u00f3\u0142 Terenowej Pracy Socjalnej nr 3 Miejskiego O\u015brodka Pomocy Spo\u0142ecznej we Wroc\u0142awiu. Dla pracownik\u00f3w o\u015brodka akcja ma szczeg\u00f3lne znaczenie. Nie wszystkie odwiedzane przez nich groby nale\u017c\u0105 bowiem do os\u00f3b zupe\u0142nie im nieznanych.<\/p>\n

Wielu zmar\u0142ych przez lata korzysta\u0142o z pomocy spo\u0142ecznej. Pracownicy MOPS-u wspierali ich w trudnych sytuacjach \u017cyciowych, pomagali w codziennych problemach, a niekiedy towarzyszyli im r\u00f3wnie\u017c w ostatnich chwilach \u017cycia. W przypadku os\u00f3b pozbawionych rodziny lub bliskich znajomych to w\u0142a\u015bnie przedstawiciele instytucji pomocowych bywaj\u0105 jednymi z niewielu ludzi, kt\u00f3rzy zachowuj\u0105 o nich pami\u0119\u0107.<\/p>\n

Dla naszych wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w jest to bardzo istotne, bo to s\u0105 ludzie, z kt\u00f3rymi pracowali\u015bmy, kt\u00f3rych wspierali\u015bmy i teraz mo\u017cemy odda\u0107 im pami\u0119\u0107 i cze\u015b\u0107<\/p><\/blockquote>\n

\u2013 podkre\u015bla Andrzej Ma\u0144kowski, dyrektor MOPS-u we Wroc\u0142awiu.<\/p>\n

Jak zaznacza kierownictwo o\u015brodka, pomys\u0142 narodzi\u0142 si\u0119 z inicjatywy samych pracownik\u00f3w, kt\u00f3rzy chcieli zadba\u0107 o miejsca spoczynku dawnych podopiecznych. To szczeg\u00f3lny wymiar pracy spo\u0142ecznej. Pomoc udzielana cz\u0142owiekowi za \u017cycia znajduje bowiem swoj\u0105 kontynuacj\u0119 r\u00f3wnie\u017c wtedy, gdy nie mo\u017cna ju\u017c zrobi\u0107 dla niego niczego poza zachowaniem pami\u0119ci.<\/p>\n

W\u015br\u00f3d uczestnik\u00f3w tegorocznego sprz\u0105tania znale\u017ali si\u0119 tak\u017ce uczniowie i m\u0142odzi wolontariusze. Dla wielu z nich by\u0142a to okazja do zetkni\u0119cia si\u0119 z problemem samotno\u015bci i spo\u0142ecznego wykluczenia w spos\u00f3b znacznie bardziej bezpo\u015bredni ni\u017c podczas szkolnych lekcji czy zaj\u0119\u0107 wychowawczych.<\/p>\n

Porz\u0105dkowanie zapomnianych mogi\u0142 pokazuje bowiem, \u017ce pomoc drugiemu cz\u0142owiekowi nie musi wi\u0105za\u0107 si\u0119 z wielkimi przedsi\u0119wzi\u0119ciami i nak\u0142adami finansowymi. Czasami wystarczy po\u015bwi\u0119ci\u0107 kilka godzin, wzi\u0105\u0107 do r\u0119ki grabki, usun\u0105\u0107 chwasty i zapali\u0107 znicz.<\/p>\n

Danuta Kucharska, koordynatorka wolontariatu w jednej ze szk\u00f3\u0142 podstawowych, zwraca uwag\u0119 na rosn\u0105ce zainteresowanie dzieci dzia\u0142alno\u015bci\u0105 spo\u0142eczn\u0105. Jak podkre\u015bla, uczniowie coraz ch\u0119tniej anga\u017cuj\u0105 si\u0119 w podobne przedsi\u0119wzi\u0119cia, wykazuj\u0105c \u015bwiadomo\u015b\u0107 znaczenia pomocy potrzebuj\u0105cym. W akcj\u0119 w\u0142\u0105czyli si\u0119 r\u00f3wnie\u017c przedstawiciele Fundacji \u0141adne Historie.<\/p>\n

Bardzo lubi\u0119 tu przyje\u017cd\u017ca\u0107, popracowa\u0107, bo nie wyobra\u017cam sobie lepszego sposobu \u015bwi\u0119towania Dnia Wszystkich \u015awi\u0119tych ni\u017c ta akcja<\/p><\/blockquote>\n

\u2013 przyznaje Ania Pieni\u0105dz z fundacji.<\/p>\n

Takie zaanga\u017cowanie pokazuje, \u017ce pami\u0119\u0107 o zmar\u0142ych mo\u017ce \u0142\u0105czy\u0107 pokolenia i \u015brodowiska, niezale\u017cnie od wieku czy codziennych zaj\u0119\u0107 uczestnik\u00f3w.<\/p>\n

\u201eGroby niczyje\u201d nie s\u0105 jednorazowym wydarzeniem. Wroc\u0142awski MOPS organizuje przedsi\u0119wzi\u0119cie ju\u017c po raz czwarty, a zainteresowanie spo\u0142ecznym porz\u0105dkowaniem mogi\u0142 z roku na rok wzrasta. Tegoroczny udzia\u0142 ponad stu os\u00f3b \u015bwiadczy o tym, \u017ce idea znajduje coraz szerszy odd\u017awi\u0119k w\u015br\u00f3d mieszka\u0144c\u00f3w.<\/p>\n

Szczeg\u00f3lnie wa\u017cne jest zaanga\u017cowanie wolontariuszy, kt\u00f3rzy decyduj\u0105 si\u0119 po\u015bwi\u0119ci\u0107 sw\u00f3j czas ludziom, kt\u00f3rych nie znali i z kt\u00f3rymi nie \u0142\u0105czy\u0142y ich \u017cadne osobiste wi\u0119zi. Nie chodzi przy tym wy\u0142\u0105cznie o estetyk\u0119 cmentarza. Zaniedbane mogi\u0142y os\u00f3b samotnych przypominaj\u0105 o problemie, kt\u00f3ry nie ko\u0144czy si\u0119 w chwili \u015bmierci. Samotno\u015b\u0107, bezdomno\u015b\u0107 i wykluczenie spo\u0142eczne sprawiaj\u0105, \u017ce niekt\u00f3rzy ludzie odchodz\u0105 bez obecno\u015bci najbli\u017cszych, a pami\u0119\u0107 o ich \u017cyciu stopniowo zanika.<\/p>\n

Dzia\u0142ania takie jak \u201eGroby niczyje\u201d s\u0105 pr\u00f3b\u0105 przeciwstawienia si\u0119 temu zapomnieniu. Wa\u017cn\u0105 rol\u0119 odgrywa r\u00f3wnie\u017c fakt, \u017ce uczestnicz\u0105 w nich osoby pracuj\u0105ce na co dzie\u0144 z lud\u017ami do\u015bwiadczaj\u0105cymi r\u00f3\u017cnych kryzys\u00f3w \u017cyciowych. Dzi\u0119ki temu inicjatywa nie jest anonimow\u0105 akcj\u0105 porz\u0105dkow\u0105, lecz naturalnym przed\u0142u\u017ceniem ich codziennej s\u0142u\u017cby drugiemu cz\u0142owiekowi.<\/p>\n

W polskiej tradycji uroczysto\u015b\u0107 Wszystkich \u015awi\u0119tych i przypadaj\u0105ce nast\u0119pnego dnia wspomnienie Wszystkich Wiernych Zmar\u0142ych zajmuj\u0105 szczeg\u00f3lne miejsce. Listopadowe odwiedzanie cmentarzy jest czasem modlitwy, refleksji oraz piel\u0119gnowania wi\u0119zi z tymi, kt\u00f3rzy odeszli. W chrze\u015bcija\u0144skim rozumieniu pami\u0119\u0107 o zmar\u0142ych nie ogranicza si\u0119 jednak wy\u0142\u0105cznie do w\u0142asnej rodziny.<\/p>\n

Modlitwa za wszystkich zmar\u0142ych, tak\u017ce nieznanych i opuszczonych, stanowi wyraz przekonania o niezbywalnej godno\u015bci ka\u017cdego ludzkiego \u017cycia. W\u0142a\u015bnie dlatego inicjatywa wroc\u0142awskich spo\u0142ecznik\u00f3w ma tak szczeg\u00f3ln\u0105 wymow\u0119. Pokazuje, \u017ce nawet cz\u0142owiek, kt\u00f3ry za \u017cycia zmaga\u0142 si\u0119 z samotno\u015bci\u0105 i zapomnieniem, mo\u017ce po \u015bmierci zosta\u0107 otoczony trosk\u0105 przez zupe\u0142nie obcych ludzi.<\/p>\n

Nie trzeba zna\u0107 jego imienia ani historii, aby okaza\u0107 mu szacunek. Pi\u0119\u0107set uporz\u0105dkowanych grob\u00f3w to pi\u0119\u0107set miejsc, przy kt\u00f3rych kto\u015b si\u0119 zatrzyma\u0142, pochyli\u0142 i po\u015bwi\u0119ci\u0142 sw\u00f3j czas pami\u0119ci o zmar\u0142ym. Dzi\u0119ki pracownikom MOPS-u, m\u0142odzie\u017cy i wolontariuszom tegoroczne Wszystkich \u015awi\u0119tych b\u0119d\u0105 mia\u0142y szczeg\u00f3lny wymiar r\u00f3wnie\u017c na tej cz\u0119\u015bci Cmentarza Kie\u0142czowskiego.<\/p>\n

Nie wszystkie mogi\u0142y odwiedz\u0105 rodziny. Nie przy ka\u017cdym nagrobku kto\u015b b\u0119dzie wspomina\u0142 bliskiego cz\u0142owieka. Ale dzi\u0119ki takim inicjatywom \u017cadna z tych historii nie musi by\u0107 ca\u0142kowicie zapomniana. Bo pami\u0119\u0107 o zmar\u0142ych to nie tylko tradycja. To tak\u017ce jeden z najprostszych i najpi\u0119kniejszych przejaw\u00f3w ludzkiej solidarno\u015bci.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ponad stu wolontariuszy, uczni\u00f3w i pracownik\u00f3w Miejskiego O\u015brodka Pomocy Spo\u0142ecznej we Wroc\u0142awiu po\u0142\u0105czy\u0142o si\u0142y, by przed uroczysto\u015bci\u0105 Wszystkich \u015awi\u0119tych zadba\u0107 o miejsca spoczynku os\u00f3b samotnych, bezdomnych i zapomnianych. W ramach czwartej edycji akcji \u201eGroby niczyje\u201d uporz\u0105dkowano oko\u0142o 500 mogi\u0142 na Cmentarzu Kie\u0142czowskim. Uczestnicy usuwali chwasty, grabili li\u015bcie, czy\u015bcili nagrobki i zapalali znicze. Za ka\u017cdym z […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":3482,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":{"subtitle":"","format":"standard","override":[{"template":"1","parallax":"1","fullscreen":"1","layout":"double-sidebar","sidebar":"single-left","second_sidebar":"default-sidebar","sticky_sidebar":"1","share_position":"floatbottom","share_float_style":"share-normal","show_share_counter":"1","show_view_counter":"1","show_featured":"1","show_post_meta":"1","show_post_author":"1","show_post_author_image":"1","show_post_date":"1","post_date_format":"default","post_date_format_custom":"Y\/m\/d","show_post_reading_time":"1","post_reading_time_wpm":"250","post_calculate_word_method":"str_word_count","show_zoom_button":"1","zoom_button_out_step":"2","zoom_button_in_step":"3","show_post_tag":"1","show_popup_post":"1","show_comment_section":"1","number_popup_post":"1","show_author_box":"0","show_post_related":"1","show_inline_post_related":"1"}],"image_override":[{"single_post_thumbnail_size":"no-crop","single_post_gallery_size":"crop-715"}],"trending_post_position":"meta","trending_post_label":"Trending","sponsored_post_label":"Sponsored by","disable_ad":"0"},"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":{"view_counter_number":"0","share_counter_number":"0","like_counter_number":"0","dislike_counter_number":"0"},"jnews_post_split":{"post_split":[{"template":"1","tag":"h2","numbering":"asc","mode":"normal","first":"0","enable_toc":"0","toc_type":"normal"}]},"footnotes":""},"categories":[34,1],"tags":[2847,2842,2769,400,2843,2840,43,2841,2845,2846,2844,482,85,2781],"coauthors":[77],"class_list":["post-3481","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wroclaw","category-wiadomosci","tag-akcja-spoleczna","tag-andrzej-mankowski","tag-cmentarz-kielczowski","tag-dolny-slask","tag-fundacja-ladne-historie","tag-groby-niczyje","tag-hot-news","tag-mops-wroclaw","tag-osoby-bezdomne","tag-pamiec-o-zmarlych","tag-pomoc-spoleczna","tag-wolontariat","tag-wroclaw","tag-wszystkich-swietych-2026"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3481","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3481"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3481\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3484,"href":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3481\/revisions\/3484"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3482"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3481"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3481"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3481"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=3481"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}