{"id":940,"date":"2026-05-02T08:00:18","date_gmt":"2026-05-02T06:00:18","guid":{"rendered":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/?p=940"},"modified":"2026-04-29T11:30:31","modified_gmt":"2026-04-29T09:30:31","slug":"dolnoslaski-drzymala-jerzy-treska-upamietniony","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/2026\/05\/02\/dolnoslaski-drzymala-jerzy-treska-upamietniony\/","title":{"rendered":"\u201eDolno\u015bl\u0105ski Drzyma\u0142a\u201d. Jerzy Treska upami\u0119tniony"},"content":{"rendered":"<p><strong>W podwroc\u0142awskim Nowym Dworze ods\u0142oni\u0119to mural po\u015bwi\u0119cony Jerzemu Tresce \u2013 ch\u0142opu i ewangelikowi, kt\u00f3ry 200 lat temu wyst\u0105pi\u0142 w obronie prawa do modlitwy w j\u0119zyku polskim. To kolejna inicjatywa lokalnego Centrum Kultury, przypominaj\u0105ca zapomniane postacie i wydarzenia z historii Dolnego \u015al\u0105ska.<\/strong><\/p>\n<p>Jerzy Treska w 1826 roku z\u0142o\u017cy\u0142 petycj\u0119 w imieniu kilku tysi\u0119cy polskich ewangelik\u00f3w z okolic Laskowic, Nowego Dworu, Jelcza i pobliskich wsi. Domaga\u0142 si\u0119 przywr\u00f3cenia nabo\u017ce\u0144stw w ojczystym j\u0119zyku. W tamtym czasie pruska administracja stopniowo ogranicza\u0142a u\u017cycie polszczyzny w ko\u015bcio\u0142ach i szko\u0142ach, zast\u0119puj\u0105c j\u0105 j\u0119zykiem niemieckim.<\/p>\n<p>Dok\u0142adnie 24 kwietnia 1826 roku, miesi\u0105c po z\u0142o\u017ceniu petycji, Treska zosta\u0142 wezwany na przes\u0142uchanie przez pruskiego landrata. W protokole mia\u0142 powiedzie\u0107, \u017ce jego j\u0119zykiem ojczystym jest polski, a s\u0142owo Bo\u017ce w tym j\u0119zyku jest dla miejscowej ludno\u015bci bardziej zrozumia\u0142e i bliskie.<\/p>\n<p>Dla polskich mieszka\u0144c\u00f3w podwroc\u0142awskich wsi nabo\u017ce\u0144stwa po polsku by\u0142y nie tylko spraw\u0105 religii, ale tak\u017ce to\u017csamo\u015bci. W wielu miejscowo\u015bciach Polacy stanowili w\u00f3wczas zdecydowan\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w, jednak proces germanizacji obejmowa\u0142 ju\u017c szko\u0142y, urz\u0119dy i \u017cycie ko\u015bcielne.<\/p>\n<p>Historia Treski przez lata pozostawa\u0142a niemal nieznana. Nie sta\u0142 si\u0119 postaci\u0105 podr\u0119cznikow\u0105, cho\u0107 jego protest by\u0142 jednym z najlepiej udokumentowanych przyk\u0142ad\u00f3w polskiego sprzeciwu wobec germanizacji na Dolnym \u015al\u0105sku. Autorzy inicjatywy podkre\u015blaj\u0105, \u017ce przygotowanie muralu wymaga\u0142o d\u0142ugich poszukiwa\u0144. Informacji o Tresce by\u0142o niewiele, dlatego prowadzono kwerendy m.in. we wsp\u00f3\u0142pracy z Archiwum Pa\u0144stwowym we Wroc\u0142awiu, Bibliotek\u0105 Uniwersyteck\u0105 i Muzeum Etnograficznym.<\/p>\n<p>Za projekt muralu odpowiada Dawid Celek, a wykonali go arty\u015bci z firmy WALLART: Antoni Wajda, Arkadiusz Olak i Karina Wika. Organizatorzy podkre\u015blaj\u0105, \u017ce termin ods\u0142oni\u0119cia nie by\u0142 przypadkowy \u2013 przypada niemal dok\u0142adnie w 200. rocznic\u0119 wydarze\u0144, kt\u00f3re doprowadzi\u0142y do przes\u0142uchania Treski przez pruskie w\u0142adze. To ju\u017c czwarty mural zrealizowany dzi\u0119ki staraniom lokalnego Centrum Kultury. Ka\u017cdy z nich ma przywraca\u0107 pami\u0119\u0107 o postaciach i wydarzeniach wa\u017cnych dla lokalnej historii.<\/p>\n<p>Historia Jerzego Treski pokazuje, \u017ce polska obecno\u015b\u0107 na Dolnym \u015al\u0105sku nie zacz\u0119\u0142a si\u0119 po 1945 roku. By\u0142a tu obecna wcze\u015bniej \u2013 w j\u0119zyku, modlitwie, obyczajach i codziennym \u017cyciu mieszka\u0144c\u00f3w wsi pod Wroc\u0142awiem. Nowy mural ma przypomina\u0107, \u017ce walka o j\u0119zyk bywa\u0142a walk\u0105 o godno\u015b\u0107 ca\u0142ej wsp\u00f3lnoty.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>W podwroc\u0142awskim Nowym Dworze ods\u0142oni\u0119to mural po\u015bwi\u0119cony Jerzemu Tresce \u2013 ch\u0142opu i ewangelikowi, kt\u00f3ry 200 lat temu wyst\u0105pi\u0142 w obronie prawa do modlitwy w j\u0119zyku polskim. To kolejna inicjatywa lokalnego Centrum Kultury, przypominaj\u0105ca zapomniane postacie i wydarzenia z historii Dolnego \u015al\u0105ska. Jerzy Treska w 1826 roku z\u0142o\u017cy\u0142 petycj\u0119 w imieniu kilku tysi\u0119cy polskich ewangelik\u00f3w z [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":941,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":{"format":"standard","override":[{"template":"1","parallax":"1","fullscreen":"1","layout":"double-sidebar","sidebar":"single-left","second_sidebar":"default-sidebar","sticky_sidebar":"1","share_position":"floatbottom","share_float_style":"share-normal","show_share_counter":"1","show_view_counter":"1","show_featured":"1","show_post_meta":"1","show_post_author":"1","show_post_author_image":"1","show_post_date":"1","post_date_format":"default","post_date_format_custom":"Y\/m\/d","show_post_reading_time":"1","post_reading_time_wpm":"250","post_calculate_word_method":"str_word_count","show_zoom_button":"1","zoom_button_out_step":"2","zoom_button_in_step":"3","show_post_tag":"1","show_popup_post":"1","show_comment_section":"1","number_popup_post":"1","show_author_box":"0","show_post_related":"1","show_inline_post_related":"1"}],"image_override":[{"single_post_thumbnail_size":"no-crop","single_post_gallery_size":"crop-715"}],"trending_post_position":"meta","trending_post_label":"Trending","sponsored_post_label":"Sponsored by","disable_ad":"0","subtitle":"Nowy mural przypomina obro\u0144c\u0119 polskiej mowy spod Wroc\u0142awia"},"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":{"view_counter_number":"0","share_counter_number":"0","like_counter_number":"0","dislike_counter_number":"0"},"jnews_post_split":{"post_split":[{"template":"1","tag":"h2","numbering":"asc","mode":"normal","first":"0","enable_toc":"0","toc_type":"normal"}]},"footnotes":""},"categories":[35,1],"tags":[400,406,403,146,43,399,405,402,401,404,85],"coauthors":[77],"class_list":["post-940","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-region","category-wiadomosci","tag-dolny-slask","tag-dziedzictwo","tag-germanizacja","tag-historia","tag-hot-news","tag-jerzy-treska","tag-laskowice","tag-mural","tag-nowy-dwor","tag-polska-mowa","tag-wroclaw"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/940","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=940"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/940\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":943,"href":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/940\/revisions\/943"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/941"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=940"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=940"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=940"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawywroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=940"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}