Ponad 910 tysięcy skontrolowanych osób i 420 tysięcy pojazdów. Tak wygląda bilans działań służb na dolnośląsko-lubuskim odcinku granicy z Niemcami od momentu wprowadzenia tymczasowych kontroli granicznych. Te zostaną przedłużone co najmniej do 1 października 2026 roku. Decyzja rządu zapadła po blisko roku funkcjonowania nadzoru granicznego oraz miesiącach narastającej debaty dotyczącej bezpieczeństwa i nielegalnej migracji.
Według informacji Straży Granicznej od lipca 2025 roku odmówiono wjazdu do Polski blisko 650 cudzoziemcom, odnotowano około 250 prób nielegalnego przekroczenia granicy, zatrzymano 10 osób pomagających w organizowaniu nielegalnej migracji oraz około 300 osób poszukiwanych lub niepożądanych na terytorium naszego kraju.
Szczególne znaczenie mają te dane na Dolnym Śląsku, gdzie od miesięcy narastały obawy związane z polityką migracyjną Niemiec. Coraz częściej pojawiały się informacje o przypadkach odsyłania migrantów na polską stronę granicy oraz o niewystarczającej reakcji polskich władz.
Przez długi czas rząd Donalda Tuska przekonywał, że sytuacja pozostaje pod kontrolą i nie wymaga nadzwyczajnych działań. Tymczasem w wielu miejscowościach przygranicznych zaczęły powstawać oddolne inicjatywy obywatelskie monitorujące sytuację na granicy. Szczególną rolę odegrał Ruch Obrony Granic, skupiający mieszkańców, działaczy społecznych i środowiska patriotyczne, którzy rozpoczęli własne patrole informacyjne oraz nagłaśnianie problemu w mediach społecznościowych.
To właśnie wtedy temat granicy polsko-niemieckiej zaczął przebijać się do ogólnopolskiej debaty publicznej. Organizatorzy akcji wskazywali, że państwo powinno skuteczniej kontrolować ruch graniczny oraz przeciwdziałać nielegalnej migracji, zamiast ograniczać się do uspokajających komunikatów.
Dopiero po miesiącach społecznej presji rząd zdecydował się na utrzymanie i rozszerzanie kontroli granicznych. Dziś przedstawiciele służb chwalą się setkami tysięcy przeprowadzonych kontroli, zatrzymaniami przemytników oraz osobami próbującymi nielegalnie przekroczyć granicę.
Paradoks polega na tym, że same statystyki potwierdzają zasadność obaw zgłaszanych wcześniej przez mieszkańców terenów przygranicznych. Skoro w ciągu niespełna roku ujawniono setki przypadków naruszeń prawa, trudno utrzymywać, że problem nie istniał lub miał charakter marginalny.
W działania zaangażowana jest obecnie nie tylko Straż Graniczna, ale również policja, Wojska Obrony Terytorialnej oraz Żandarmeria Wojskowa. Kontrole mają obowiązywać przynajmniej do października 2026 roku.
Dla wielu mieszkańców Dolnego Śląska jest to dowód, że presja społeczna potrafi przynieść efekty. Jeszcze kilka miesięcy temu temat bezpieczeństwa granicy był bagatelizowany przez część klasy politycznej. Dziś nawet rząd przyznaje, że kontrole są konieczne, a skala ujawnianych nieprawidłowości pokazuje, że granica wymaga stałego nadzoru.
Pozostaje pytanie, czy podobne działania zostałyby podjęte, gdyby wcześniej nie pojawiły się oddolne inicjatywy obywatelskie, które zwróciły uwagę opinii publicznej na sytuację na zachodniej granicy Polski.
