Odra jest jednym z największych atutów Wrocławia, ale co roku staje się również miejscem tragicznych zdarzeń. W 2025 roku – według danych policji przytoczonych przez inicjatorów projektu WBO – na terenie miasta utonęło 12 osób. Dziewięć przypadków dotyczyło rzek, a wśród ofiar było dwóch nastolatków.
Problem nie pojawił się dopiero w ubiegłym roku. Analiza danych za lata 2018–2023 wykazała 74 utonięcia we Wrocławiu, w tym 43 w rzekach. Dla porównania w tym samym okresie odnotowano 42 takie zgony w Warszawie, 36 w Krakowie i 36 w Gdańsku. Ogólnopolskie dane policji pokazują, że w 2025 roku w całym kraju utonęły 292 osoby. Najwięcej przypadków dotyczyło jezior – 77 – oraz rzek, gdzie życie straciło 76 osób.
Jedną z propozycji zwiększenia bezpieczeństwa jest projekt nr 82 zgłoszony do tegorocznego Wrocławskiego Budżetu Obywatelskiego. Oficjalnie nosi nazwę „Bezpieczna Odra – inteligentny system ratunkowo-monitorujący na wybrzeżach wrocławskich rzek”.
Projekt został dopuszczony do głosowania jako ponadosiedlowy, a jego zweryfikowany koszt wynosi 2,5 mln zł. Liderem przedsięwzięcia jest Mateusz Kujawa, prezes Fundacji Wodna Służba Ratownicza. Jego funkcję potwierdza także wrocławska policja, która w styczniu 2026 roku podpisała z fundacją porozumienie dotyczące wspólnych działań ratowniczych i poszukiwawczych. Pomysł zakłada utworzenie czterech tzw. Helpboxów, czyli punktów wyposażonych w sprzęt umożliwiający szybką reakcję jeszcze przed pojawieniem się profesjonalnych służb.
W środku miałyby znaleźć się koło ratunkowe, pas i rzutka ratownicza, latarka, torba medyczna oraz automatyczny defibrylator AED. Każdy punkt ma posiadać również przycisk pozwalający na szybkie wezwanie służb oraz kamery współpracujące z miejskim systemem monitoringu.
Miasto pozytywnie oceniło możliwość realizacji czterech punktów. Wskazane lokalizacje to Wyspa Słodowa, Bulwar Dunikowskiego, okolice Bulwaru Słonecznego oraz rejon ul. Na Grobli, w pobliżu południowej stacji Polinki. To miejsca intensywnie wykorzystywane przez mieszkańców i turystów, zwłaszcza wiosną i latem.
Wrocławski magistrat zaznacza jednocześnie, że realizacja wymagałaby m.in. doprowadzenia infrastruktury światłowodowej, która miałaby zapewnić ciągłość połączenia systemu alarmowego i monitoringu. W części lokalizacji konieczne byłyby również uzgodnienia konserwatorskie.
Projekt przewiduje także działania edukacyjne dotyczące bezpieczeństwa nad wodą i posługiwania się sprzętem umieszczonym w skrzyniach. Pomysł nie pojawia się w próżni. Dyskusja o zwiększeniu monitoringu Odry trwa we Wrocławiu od lat. W 2025 roku, po kolejnych tragicznych zdarzeniach, przedstawiciele środowiska ratowników wskazywali, że monitoring może skrócić czas reakcji, szczególnie w sytuacjach, gdy człowiek wpada lub wchodzi do rzeki nocą, a w pobliżu nie ma świadków.
Ówczesna analiza miejskiego systemu pokazywała, że kamery obejmowały tylko część wrocławskich nabrzeży. Monitoring funkcjonował m.in. na Bulwarze Dunikowskiego i Wyspie Słodowej, ale innych fragmentów Odry – w tym części wysp i rejonu Kępy Mieszczańskiej – praktycznie nie obejmował. Przedstawiciele miasta argumentowali wtedy, że pełne monitorowanie rzeki byłoby nieproporcjonalne do potrzeb.
Projekt „Bezpieczna Odra” zakłada rozwiązanie znacznie bardziej punktowe – kamery i wyposażenie miałyby pojawić się przede wszystkim w czterech miejscach wskazanych przez ratowników jako szczególnie istotne. W przypadku tonięcia czas reakcji jest kluczowy. Zaletą proponowanych Helpboxów – według autorów projektu – ma być możliwość rozpoczęcia pomocy przez świadków zdarzenia jeszcze przed dotarciem ratowników.
Rzutka czy koło ratunkowe pozwalają próbować pomóc osobie znajdującej się w wodzie bez konieczności samodzielnego wskakiwania do rzeki, co mogłoby narazić kolejnego człowieka na niebezpieczeństwo. AED i wyposażenie medyczne mogłyby natomiast zostać użyte również przy innych nagłych zdarzeniach na nabrzeżach. Wrocławscy policjanci i Wodna Służba Ratownicza już współpracują przy akcjach poszukiwawczo-ratowniczych, reagowaniu na zdarzenia nad wodą i szkoleniach.
„Bezpieczna Odra” jest jedną z propozycji poddanych głosowaniu w tegorocznym WBO. Łącznie mieszkańcy wybierają spośród 106 projektów, a pula całego budżetu obywatelskiego wynosi 39 mln zł. Głosowanie trwa od 18 września do 12 października. Ostatecznie to wynik głosowania mieszkańców zdecyduje, czy projekt nr 82 znajdzie się wśród przedsięwzięć przeznaczonych do realizacji.
Niezależnie od wyniku WBO statystyki pokazują jednak, że bezpieczeństwo nad wrocławskimi rzekami pozostaje realnym problemem. W mieście z tak rozbudowanym systemem rzek, kanałów, wysp i bulwarów dyskusja dotyczy już nie tylko tego, jak atrakcyjnie zagospodarować nabrzeża, ale również jak ograniczyć liczbę tragicznych zdarzeń i skrócić czas dotarcia pomocy.
