Dla wielu Polaków mieszkających za wschodnią granicą Ojczyzny świąteczna paczka to coś znacznie więcej niż żywność i artykuły pierwszej potrzeby. To dowód, że Polska o nich pamięta. Stowarzyszenie Odra-Niemen rozpoczęło XVII edycję ogólnopolskiej akcji „Rodacy Bohaterom”, której celem jest wsparcie polskich rodzin, seniorów, kombatantów i środowisk pielęgnujących narodową tożsamość na dawnych Kresach Rzeczypospolitej. W przedsięwzięcie tradycyjnie angażują się również wrocławskie szkoły. Zbiórka darów potrwa do końca grudnia, a na przełomie roku wolontariusze wyruszą z pomocą na Litwę, Łotwę, Białoruś i Ukrainę. Do udziału mogą przyłączyć się szkoły, firmy, organizacje społeczne i indywidualni darczyńcy.
Pamięć o rodakach pozostających poza granicami współczesnej Polski od lat stanowi jeden z najważniejszych obszarów działalności wrocławskiego Stowarzyszenia Odra-Niemen. Organizacja rozpoczęła właśnie siedemnastą edycję akcji „Rodacy Bohaterom”, łączącej pomoc materialną z edukacją historyczną, działalnością wolontariacką oraz pielęgnowaniem więzi z Polakami zamieszkującymi dawne Kresy Wschodnie Rzeczypospolitej.
To przedsięwzięcie, które zrodziło się z potrzeby wspierania polskich kombatantów, z czasem przekształciło się w rozbudowaną sieć pomocy obejmującą wiele środowisk polskich poza granicami kraju. W tegorocznej edycji ponownie przygotowywane będą świąteczne „Paczki Pamięci”, zawierające żywność, artykuły higieniczne i środki codziennego użytku. Nie mniej ważne od samych darów pozostają jednak osobiste spotkania wolontariuszy z ich odbiorcami.
Dla starszych Polaków mieszkających na Litwie, Białorusi, Łotwie czy Ukrainie odwiedziny wolontariuszy z Ojczyzny mają szczególne znaczenie. W wielu przypadkach są to osoby, które przez całe życie pielęgnowały polski język, kulturę i tradycje, mimo historycznych zmian granic oraz trudnych warunków politycznych. Część z nich pamięta jeszcze doświadczenia II wojny światowej, sowieckich represji i powojennego zniewolenia. Inni należą do kolejnych pokoleń rodzin, które pozostały na ziemiach niegdyś wchodzących w skład Rzeczypospolitej.
O szczególnym znaczeniu takich spotkań opowiada Dominik Rozpędowski ze Stowarzyszenia Odra-Niemen, zaangażowany w organizację programu „Rodacy Bohaterom”. Wspomina jedną z wcześniejszych wizyt u starszych Polek, nauczycielek i działaczek zaangażowanych w podtrzymywanie narodowej tożsamości. Kiedy wolontariusze przybyli do nich z pomocą, usłyszeli wzruszające słowa:
Polska do nas przyjechała!
To krótkie zdanie wyjątkowo trafnie oddaje sens całego przedsięwzięcia. Dla jego uczestników pomoc materialna jest bowiem sposobem budowania i podtrzymywania więzi z ludźmi, dla których polska tożsamość pozostaje niezwykle ważną częścią życia. Istotną rolę w akcji odgrywają szkoły, które organizują zbiórki darów i angażują uczniów w przygotowanie świątecznych paczek. Do przedsięwzięcia od lat przyłącza się między innymi I Liceum Ogólnokształcące we Wrocławiu.
W tegoroczną edycję zaangażowali się również uczniowie tej placówki, którzy podkreślają, że udział w zbiórce ma dla nich znaczenie wykraczające poza samą działalność charytatywną. Jeremi Bardadyn, jeden z licealistów uczestniczących w przedsięwzięciu, zwraca uwagę na potrzebę okazywania szacunku starszemu pokoleniu oraz zachęcania młodych ludzi do angażowania się w podobne inicjatywy. Z kolei Szymon Makowski, również uczeń wrocławskiego liceum, podkreśla znaczenie pamięci o Polakach pozostających poza granicami kraju.
To jest ważne, żeby pamiętać o tych Polakach
– mówi licealista.
Jak dodaje, uczestnictwo w przedsięwzięciu pokazuje młodzieży, że również ona może mieć realny wpływ na otaczającą rzeczywistość. Uczniowie nie tylko zbierają produkty i przygotowują paczki. Dołączają do nich również osobiste wiadomości i życzenia dla odbiorców. To szczególnie ważny element inicjatywy, ponieważ pozwala nawiązać symboliczną więź pomiędzy młodymi Polakami mieszkającymi w kraju a rodakami na Kresach.
Wrocławscy nauczyciele podkreślają, że udział w akcji stanowi również wartościową formę edukacji historycznej. W przeciwieństwie do tradycyjnej lekcji szkolnej uczniowie mają okazję poznać losy Polaków mieszkających poza granicami Ojczyzny poprzez konkretne działania i spotkania z ludźmi, których dotyczą omawiane wydarzenia. Artur Bilski, nauczyciel historii i wiedzy o społeczeństwie, wyjaśnia, że przygotowywaniu paczek towarzyszą rozmowy o dziejach Rzeczypospolitej, Sybirakach i przyczynach, dla których tak wielu Polaków znalazło się poza obecnymi granicami państwa.
Istotne znaczenie ma również sam wolontariat, który uczy młodzież odpowiedzialności, empatii i gotowości do bezinteresownego działania. To szczególnie wartościowa forma wychowania patriotycznego. Historia przestaje bowiem być wyłącznie zbiorem dat, wydarzeń i nazwisk. Staje się opowieścią o żyjących współcześnie ludziach, których rodziny doświadczyły dramatycznych konsekwencji rozbiorów, wojen, deportacji i powojennych zmian granic.
Udział młodzieży w przedsięwzięciu przypomina również, że troska o narodowe dziedzictwo nie musi ograniczać się do uroczystości rocznicowych. Może przejawiać się także w przygotowaniu świątecznej paczki, napisaniu życzeń lub poświęceniu wolnego czasu na pomoc potrzebującym.
Historia akcji „Rodacy Bohaterom” sięga 2009 roku. Jej początki związane były ze spotkaniami przedstawicieli Stowarzyszenia Odra-Niemen z polskimi kombatantami mieszkającymi na Białorusi, w tym z płk Weroniką Sebastianowicz, żołnierzem Armii Krajowej i wieloletnią prezeską Stowarzyszenia Żołnierzy AK na Białorusi. Pierwsze działania polegały przede wszystkim na przygotowywaniu paczek świątecznych dla polskich weteranów.
Z biegiem lat przedsięwzięcie znacznie rozszerzyło swoją działalność. Obecnie obejmuje pomoc kombatantom, Sybirakom, osobom starszym, rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej, a także polskim szkołom, parafiom i organizacjom społecznym za wschodnią granicą. Wolontariusze uczestniczą również w porządkowaniu cmentarzy i miejsc pamięci, wspierają przedsięwzięcia edukacyjne oraz działania służące zachowaniu polskiego języka i kultury. Wszystkie te inicjatywy łączy przekonanie, że troska o rodaków i polskie dziedzictwo historyczne nie powinna kończyć się na granicach współczesnego państwa.
O skali przedsięwzięcia świadczą wyniki poprzedniej, szesnastej edycji akcji, obejmującej lata 2025–2026. Według podsumowania opublikowanego przez Stowarzyszenie Odra-Niemen wolontariusze zorganizowali 28 wyjazdów pomocowych, w ramach których do odbiorców trafiło ponad 43 tony darów. Pomoc przekazywano Polakom mieszkającym na Litwie, Łotwie, Białorusi i Ukrainie.
Wśród odwiedzanych miejscowości znalazły się między innymi Wilno, Soleczniki, Ejszyszki, Dyneburg, Ryga, Lwów, Czortków i Drohobycz. Paczki docierały zarówno do indywidualnych odbiorców, jak i polskich szkół, parafii, hospicjów oraz organizacji społecznych. Stowarzyszenie prowadzi także całoroczną pomoc kombatantom i Sybirakom mieszkającym w Polsce, między innymi dofinansowując rehabilitację, posiłki i codzienną opiekę nad seniorami. W tegorocznej edycji organizatorzy zamierzają kontynuować te działania, przygotowując kolejne transporty darów.
Do XVII edycji akcji „Rodacy Bohaterom” mogą przyłączyć się nie tylko szkoły i organizacje społeczne. Stowarzyszenie zaprasza również przedsiębiorstwa, parafie, środowiska harcerskie, grupy nieformalne oraz indywidualnych darczyńców. Najważniejszą formą wsparcia pozostaje zbiórka produktów, z których wolontariusze przygotowują „Paczki Pamięci”. Potrzebne są przede wszystkim artykuły spożywcze z długim terminem przydatności, takie jak ryż, kasza, makaron, konserwy, kawa, herbata, cukier, olej i słodycze.
Zbierane są również środki higieny osobistej i chemia gospodarcza, między innymi mydła, pasty do zębów, proszki do prania i płyny do czyszczenia. Szczególnym elementem każdej paczki może być kartka z życzeniami, przygotowana przez uczniów lub innych darczyńców. Organizatorzy podkreślają, że nie trzeba samodzielnie przygotowywać całej paczki. Można przekazać wybrane produkty, które następnie zostaną odpowiednio posegregowane i zapakowane.
Szkoły, firmy i organizacje zainteresowane utworzeniem własnego punktu zbiórki powinny zgłosić się poprzez formularz dostępny na stronie: https://rodacybohaterom.pl/zglos-sie/
Po wypełnieniu zgłoszenia organizatorzy przekazują informacje dotyczące dalszego przebiegu zbiórki. Dla osób, które nie mogą przekazać darów rzeczowych, przewidziano również możliwość wsparcia finansowego. Środki przeznaczane są między innymi na zakup produktów do paczek, organizację transportów i pomoc socjalną oraz zdrowotną dla kombatantów i rodaków na Kresach. Zbiórkę finansową XVII edycji uruchomiono także w serwisie Siepomaga.
Zgodnie z tegorocznymi zapowiedziami zbiórka darów rzeczowych potrwa do końca grudnia. Następnie przygotowane paczki zostaną przekazane wolontariuszom, którzy wyruszą z nimi do polskich środowisk na Litwie, Łotwie, Białorusi i Ukrainie. Organizatorzy zapowiadają, że pomoc będzie dostarczana także w styczniu 2027 roku. Jedną z osób koordynujących akcję jest Dominik Rozpędowski ze Stowarzyszenia Odra-Niemen.
Osoby zainteresowane udziałem mogą kontaktować się z centralą organizacji we Wrocławiu, przy ulicy Aleksandra Zelwerowicza 16/3. Informacje dostępne są również pod numerem telefonu 71 355 52 02 oraz na stronach internetowych odraniemen.org i rodacybohaterom.pl. Stowarzyszenie zachęca do włączania się w przedsięwzięcie również osoby, które nie mogą organizować własnych zbiórek, ale chciałyby przekazać kilka produktów lub wesprzeć działania wolontariuszy.
Tegoroczna akcja „Rodacy Bohaterom” jest kolejnym przypomnieniem, że polska historia i narodowa wspólnota wykraczają poza granice współczesnej Rzeczypospolitej. Na dawnych Kresach nadal żyją ludzie, dla których polski język, kultura i tradycja pozostają niezwykle ważną częścią tożsamości. W wielu przypadkach zachowanie tej więzi wymagało od kolejnych pokoleń wytrwałości, szczególnie w czasach sowieckiego zniewolenia i ograniczania możliwości swobodnego pielęgnowania narodowego dziedzictwa.
Dziś ich wysiłek może spotkać się z konkretnym gestem solidarności ze strony rodaków mieszkających w Polsce. Dla osób starszych, samotnych lub znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej świąteczna paczka jest ważnym wsparciem. Ale równie wielką wartość mają rozmowa, obecność i świadomość, że mimo dzielących granic Polska o nich nie zapomniała. Warto też docenić udział młodego pokolenia, dla którego podobne przedsięwzięcia stają się żywą lekcją historii i odpowiedzialności za narodową wspólnotę.
Słowa usłyszane przez wolontariuszy podczas jednej z wcześniejszych wypraw – „Polska do nas przyjechała!” – doskonale wyrażają znaczenie całej inicjatywy. Bo w akcji „Rodacy Bohaterom” chodzi nie tylko o przekazywanie darów. Chodzi przede wszystkim o podtrzymywanie więzi, których nie zdołały zerwać wojny, powojenne granice ani upływ dziesięcioleci.
