Miało być 221 mieszkań na wynajem, dostępnych dla rodzin i osób, których nie stać na zakup własnego lokum. Tymczasem osiedle przy ulicy Lubańskiej w Zgorzelcu, które pierwotnie miało zostać oddane do użytku w grudniu 2022 roku, wciąż czeka na pierwszych lokatorów. Inwestycji towarzyszą spory z wykonawcą, problemy techniczne i kolejne przesuwane terminy. Do tego dochodzi zapowiadany wzrost czynszu o ponad 30 procent. Choć głównym inwestorem przedsięwzięcia nie jest samorząd, trudno pominąć odpowiedzialność polityczną władz Zgorzelca, które od lat promują projekt, organizują nabór najemców, a mimo to nadal nie potrafią wskazać daty przekazania mieszkań.
Historia zgorzeleckiego osiedla Mieszkanie Plus sięga 2018 roku, kiedy samorząd nawiązał współpracę z instytucjami odpowiedzialnymi za realizację rządowego programu mieszkaniowego. Miasto udostępniło teren przy ulicy Lubańskiej, na którym zaplanowano budowę pięciu budynków wielorodzinnych.
Prace rozpoczęły się w czerwcu 2021 roku. Zgodnie z pierwotną umową zawartą z generalnym wykonawcą, firmą PORR S.A., inwestycja miała zostać ukończona w grudniu 2022 roku. Termin przesunięto następnie na 28 kwietnia 2023 roku. Również on nie został dotrzymany. Dziś, pod koniec października 2026 roku, osiedle nadal nie zostało przekazane najemcom.
Co szczególnie zastanawiające, jeszcze we wrześniu 2023 roku burmistrz Zgorzelca Rafał Gronicz przekonywał na antenie Radia Wrocław, że budowa dobiega końca. Zachwalał lokalizację, przestronność budynków oraz atrakcyjne warunki wynajmu. Inwestycja miała odpowiadać na potrzeby osób, których nie stać na zakup mieszkania lub najem na warunkach rynkowych. Od tych zapewnień minęły już ponad trzy lata. Mieszkańcy wciąż nie otrzymali kluczy.
W listopadzie 2023 roku spółka Projekt Municypalny Zgorzelec 1, odpowiedzialna za realizację przedsięwzięcia, poinformowała o odstąpieniu od umowy z PORR. Jako powód wskazano niewykonanie przez generalnego wykonawcę zobowiązań wynikających z kontraktu. Problem w tym, że firma PORR przedstawiła zupełnie inną wersję wydarzeń.
W odpowiedzi na pytania redakcji Zgorzelec.info przedstawicielka wykonawcy zarzuciła inwestorowi między innymi błędy i braki w dokumentacji projektowej, opóźnienia w zatwierdzaniu rozliczeń i płatności, problemy z zapewnieniem odpowiednich przyłączy oraz przewlekłość procedur odbiorowych.
Szczególnie poważne zarzuty dotyczyły rowu odwadniającego R-J24. Według PORR inwestor nie zapewnił jego przebudowy zgodnie z warunkami pozwolenia wodnoprawnego, co miało uniemożliwiać prawidłowe odprowadzanie wód opadowych i zakończenie procedur niezbędnych do użytkowania osiedla. Firma twierdziła również, że zaniedbania inwestora uniemożliwiły jej terminowe wykonanie kontraktu.
Są to zarzuty jednej ze stron sporu, a nie prawomocnie stwierdzone nieprawidłowości. Nie można zatem automatycznie przypisywać odpowiedzialności za nie zgorzeleckiemu magistratowi. Pozostaje jednak pytanie, w jaki sposób samorząd, będący partnerem przedsięwzięcia i mniejszościowym wspólnikiem spółki celowej, reagował na narastające problemy. Czy władze miasta domagały się wyjaśnienia przyczyn opóźnień? Jakie informacje przekazywano radnym? Czy podjęto działania, aby zapobiec dalszemu wydłużaniu inwestycji? Opinia publiczna powinna poznać odpowiedzi na te pytania.
Wieloletnie opóźnienia to niejedyny problem przyszłych najemców. Poważne wątpliwości budzi również przewidywana wysokość czynszu. W 2023 roku Urząd Miasta Zgorzelec informował, że planowana stawka wyniesie 41,50 zł za metr kwadratowy, bez opłat za media.
Tymczasem w odpowiedzi udzielonej redakcji Łużyce24 w październiku 2026 roku magistrat poinformował, że czynsz może wynieść około 55 zł za metr kwadratowy. Ostateczna wysokość opłat zostanie określona dopiero po rozliczeniu całej inwestycji. Oznacza to wzrost przewidywanej stawki o około 32,5 procent.
W przypadku mieszkania o powierzchni 50 metrów kwadratowych miesięczny czynsz wzrósłby z 2075 zł do 2750 zł. To różnica 675 zł miesięcznie, czyli aż 8100 zł rocznie. Do tego trzeba doliczyć opłaty za media. Ostateczne koszty mogą zostać obniżone dzięki dopłatom, o ile najemcy spełnią wymagane warunki. Trudno zignorować kontrast pomiędzy dawnymi zapowiedziami dostępnych cenowo mieszkań a obecnymi szacunkami. Co więcej, w zgorzeleckim modelu programu nie przewidziano możliwości dojścia do własności. Mieszkańcy będą więc ponosić koszty najmu bez perspektywy późniejszego wykupienia lokali w ramach tej oferty.
Kolejne pytania rodzi kwestia dopłat do czynszu w ramach programu „Mieszkanie na Start”. Już w informacji opublikowanej w miejskim Biuletynie Informacji Publicznej w 2023 roku zapowiadano wystąpienie przez gminę do Banku Gospodarstwa Krajowego w celu umożliwienia przyszłym najemcom korzystania z dopłat.
Tymczasem w odpowiedzi udzielonej Łużyce24 w październiku 2026 roku urząd ponownie poinformował, że miasto wystąpi do BGK o zawarcie stosownej umowy. Nie przesądza to, że przez minione trzy lata nie podejmowano żadnych działań. Pokazuje jednak, że mieszkańcy nadal nie otrzymali jednoznacznej informacji o zakończeniu niezbędnych formalności. Czy odpowiedni wniosek został wcześniej złożony? Jeżeli tak, na jakim etapie znajduje się procedura? Jeżeli nie, dlaczego sprawy nie udało się sfinalizować przez tak długi czas? Są to pytania tym bardziej uzasadnione, że wysokość dopłat może mieć istotne znaczenie dla rodzin rozważających wynajęcie mieszkania przy Lubańskiej.
Szczególne wątpliwości dotyczą sposobu komunikowania się samorządu z przyszłymi lokatorami. Nabór wniosków rozpoczął się 4 września 2023 roku, a za jego przeprowadzenie odpowiadało miasto. Mimo problemów z inwestycją mieszkańcy zostali zachęceni do ubiegania się o lokale. Według danych magistratu na 6 października 2026 roku wpłynęło 268 wniosków. Lista sporządzona na podstawie naboru przeprowadzonego jesienią 2023 roku obejmowała 149 wniosków.
Tymczasem w odpowiedzi na pytanie o termin podpisywania umów i przekazywania mieszkań Urząd Miasta przyznał, że nie dysponuje jeszcze takimi informacjami. Wszystko ma zależeć od faktycznego przekazania budynków do dyspozycji gminy. W praktyce oznacza to, że ponad trzy lata po rozpoczęciu rekrutacji osoby oczekujące na mieszkania nadal nie znają terminu, w którym mogłyby się do nich wprowadzić.
O problemach z informowaniem kandydatów na najemców lokalne media pisały już wcześniej. W styczniu 2025 roku Zgorzelec.info opublikował relację osoby z niepełnosprawnością, która liczyła na otrzymanie mieszkania dostosowanego do swoich potrzeb. Autor listu wskazywał, że mimo prób interwencji u burmistrza nie uzyskał konkretnych informacji o terminie ukończenia inwestycji.
Za samą budowę odpowiada inwestor, ale za organizację naboru i komunikację z jego uczestnikami odpowiada również samorząd. W tej części przedsięwzięcia odpowiedzialności miasta nie można sprowadzić wyłącznie do oczekiwania na informacje od partnera.
Sprawa osiedla przy Lubańskiej nie jest jedyną opóźnioną inwestycją mieszkaniową w Zgorzelcu. Poważne problemy dotknęły także budowę budynku wielorodzinnego przy ulicy Pogodnej, realizowaną przez Zgorzeleckie Towarzystwo Budownictwa Społecznego, którego właścicielem jest gmina miejska Zgorzelec. Przedsięwzięcie rozpoczęte w 2021 roku miało zakończyć się w roku następnym. Tymczasem w 2023 roku roboty zostały wstrzymane wskutek sporu dotyczącego waloryzacji wynagrodzenia wykonawcy. W marcu 2024 roku strony zawarły ugodę, rozwiązując dotychczasową umowę.
W maju 2026 roku TBS zapowiadał zakończenie inwestycji we wrześniu. Z kolei burmistrz Rafał Gronicz informował, że pierwsi lokatorzy mogliby wprowadzić się do końca roku. To dwa odrębne przedsięwzięcia, realizowane przez różne podmioty. Łączy je jednak wieloletnie opóźnienie i konieczność ponownego organizowania prac po problemach z wykonawcami. Tym bardziej zasadne staje się pytanie o skuteczność miejskiej polityki mieszkaniowej i nadzoru nad przedsięwzięciami, w których uczestniczy samorząd.
Warto przypomnieć, że realizacją zadań mieszkaniowych zgorzeleckiego samorządu zainteresowała się również Najwyższa Izba Kontroli. Jak poinformowała 31 sierpnia 2026 roku redakcja Zgorzelec.info, NIK potwierdziła prowadzenie kontroli dotyczącej polityki mieszkaniowej w gminach województwa dolnośląskiego, obejmującej również Zgorzelec.
Kontrola ma dotyczyć między innymi prawidłowości i skuteczności realizacji zadań mieszkaniowych przez samorządy oraz efektywności gospodarowania zasobami. Nie oznacza to, że NIK stwierdziła nieprawidłowości przy Lubańskiej albo że kontrola jest poświęcona właśnie tej inwestycji. Na publikację jej wyników trzeba jeszcze poczekać.
Według najnowszych informacji przekazanych przez Urząd Miasta redakcji Łużyce24 dwa pierwsze budynki przy ulicy Lubańskiej mają zostać oddane do końca października 2026 roku, a pozostałe do końca roku. Są to jednak terminy przekazane magistratowi przez inwestora. Nie stanowią gwarancji, że w tym samym czasie mieszkańcy podpiszą umowy i odbiorą klucze.
Władze Zgorzelca powinny publicznie przedstawić nie tylko aktualny harmonogram inwestycji, lecz także wyjaśnić, jakie działania podjęto w ciągu ostatnich lat w celu jej odblokowania, co zrobiono w sprawie dopłat do czynszu oraz kiedy przyszli lokatorzy poznają ostateczne warunki najmu.
Należy również wyjaśnić, w jakim stopniu wieloletnie opóźnienia wpłynęły na koszty przedsięwzięcia i przewidywaną wysokość opłat. Nie byłoby uczciwe przypisywanie burmistrzowi Rafałowi Groniczowi bezpośredniej odpowiedzialności za wszystkie problemy techniczne i kontraktowe osiedla. Głównym inwestorem jest bowiem odrębna spółka, w której miasto posiada mniejszościowe udziały.
Nie zwalnia to jednak lokalnych władz z odpowiedzialności za własne deklaracje, nadzór wykonywany w granicach posiadanych uprawnień oraz rzetelne informowanie mieszkańców. Po niemal czterech latach od pierwotnego terminu ukończenia inwestycji zgorzelczanie mają prawo oczekiwać czegoś więcej niż kolejnych zapowiedzi. Ostatecznym sprawdzianem skuteczności przedsięwzięcia nie będzie przecięcie wstęgi ani ogłoszenie kolejnego terminu odbioru, lecz moment, w którym 221 mieszkań zacznie rzeczywiście służyć tym, dla których je wybudowano.
