Jeszcze kilkadziesiąt lat temu było to miejsce naznaczone cierpieniem, niewolniczą pracą i ludzką tragedią. Dziś stało się przestrzenią pamięci i edukacji historycznej. W Wałbrzychu odsłonięto tablice upamiętniające ofiary niemieckiego nazistowskiego obozu pracy AL Waldenburg – filii obozu koncentracyjnego Gross-Rosen.
Uroczystość odbyła się w ramach projektu edukacyjno-wychowawczego „Pamięć Pokoleń”, realizowanego przez Zespół Szkolno-Przedszkolny nr 2 w Wałbrzychu we współpracy z Instytutem Pamięci Narodowej Oddział we Wrocławiu, Muzeum Gross-Rosen w Rogoźnicy oraz szeregiem lokalnych instytucji i organizacji.
Obchody rozpoczęły się mszą świętą w intencji ofiar. Następnie uczestnicy spotkali się w szkole, gdzie młodzież przygotowała poruszający program artystyczny poświęcony losom więźniów niemieckich obozów koncentracyjnych. W wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele władz samorządowych, duchowieństwa, środowisk kombatanckich oraz instytucji zajmujących się ochroną pamięci historycznej.
Kulminacyjnym momentem uroczystości było odsłonięcie dwujęzycznych tablic informacyjno-historycznych przy ulicy Królewieckiej, w miejscu funkcjonowania dawnego podobozu Gross-Rosen. To właśnie tutaj jesienią 1944 roku Niemcy utworzyli obóz pracy AL Waldenburg, w którym osadzono około 650 żydowskich więźniów pochodzących głównie z Polski, ale także z Belgii, Francji, Holandii, Niemiec i Węgier.
Większość osadzonych trafiła do Wałbrzycha z likwidowanych obozów pracy Organizacji Schmelt oraz z obozu koncentracyjnego Płaszów. Więźniowie byli zmuszani do ciężkiej pracy na rzecz niemieckiego przemysłu wojennego, a w ostatnich miesiącach wojny również do kopania rowów przeciwczołgowych. Obóz otaczało podwójne ogrodzenie z drutu kolczastego, którego wewnętrzna część znajdowała się pod napięciem elektrycznym.
Dokładna liczba ofiar AL Waldenburg nie jest dziś znana. Historycy ustalili jednak, że część więźniów, którzy zmarli w ostatnich miesiącach funkcjonowania obozu, została pochowana na cmentarzu żydowskim w Wałbrzychu.
Szczególny wymiar wydarzeniu nadaje fakt, że przez wiele lat historia tego miejsca pozostawała niemal nieobecna w świadomości mieszkańców. Po wojnie teren dawnego obozu wykorzystywało Wojsko Polskie, a następnie przekształcono go w osiedle mieszkaniowe. Dziś niewiele osób zdaje sobie sprawę, że codzienne życie toczy się w miejscu, gdzie przed osiemdziesięciu laty rozgrywał się dramat setek ludzi.
Przy zachowanym do dziś słupie bramnym dawnego obozu – jednym z nielicznych materialnych świadków tamtych wydarzeń – odsłonięto tablice przedstawiające historię AL Waldenburg i losy jego więźniów. Uroczystość zakończyło złożenie kwiatów oraz zapalenie zniczy.
Inicjatorzy przedsięwzięcia podkreślają, że celem projektu było nie tylko upamiętnienie ofiar niemieckiego nazistowskiego terroru, ale również przekazanie wiedzy młodemu pokoleniu. Dzięki temu historia miejsca, które przez lata pozostawało zapomniane, została na nowo wpisana w pamięć mieszkańców Wałbrzycha.
Odsłonięcie tablic stanowi ważny krok w przywracaniu pamięci o ofiarach niemieckiego systemu obozowego na Dolnym Śląsku i przypomina, że nawet w pozornie zwyczajnych miejscach kryją się często tragiczne karty historii.
